TCK Madde 89: Taksirle Yaralama – 2026

Taksirle yaralama suçunun temel hâlinde ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Hapis ile adlî para cezası seçimliktir; mahkeme somut olaya göre birini tercih eder.

Temel hâlde suç şikâyete tabidir. Mağdur, olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Bilinçli taksir söz konusu olsa dahi 89/1 hâli şikâyete tabi olmaya devam eder; kanun bu hâli bilinçli taksir istisnasının dışında tutmuştur.

Adlî para cezasına çevirme: Mahkeme, somut koşulları değerlendirerek doğrudan adlî para cezasına hükmedebilir. Bu seçenek taksirle yaralama davalarında sıkça kullanılmaktadır; özellikle trafik kazalarında sürücünün kusur oranı ve önceki sicili belirleyici rol oynar.

Bilinçli taksir artırımıyla hesap: Temel ceza (örneğin 8 ay) üzerine 1/3 – 1/2 artırım → 10 ay – 12 ay arasında sonuç ceza. Ancak azami sınır uygulanır: artırılmış ceza 2 yılı aşamaz (89/1 için).

Taksirle yaralama sonucunda aşağıdaki hâllerden biri gerçekleşmişse temel ceza yarı oranında artırılır:

• a) Duyularda veya organlarda sürekli zayıflama: İşlev tamamen yitirilmemiş; kalıcı biçimde azalmıştır. Bir kulakta kalıcı işitme kaybı ya da tek gözde görme keskinliğinin düşmesi bu kapsamdadır.
• b) Kemik kırılması: Taksirle yaralama kapsamında kemik kırığı ayrı ve önemli bir hâl olarak düzenlenmiştir; kasten yaralamadan (TCK 87/3) farklı olarak taksirli suçlarda 89/2-b kapsamında değerlendirilir.
• c) Konuşmada sürekli güçlük: Kalıcı bir konuşma engeli ya da belirgin güçleşme.
• d) Yüzde sabit iz: Adli tıp raporu ile kalıcılığı onaylanmış yüz izi.
• e) Hayati tehlike: Yaralanmanın tedavi edilmeseydi ölüme yol açabilecek nitelikte olması; adli tıp raporu şarttır.
• f) Erken doğum: Gebe kadına taksirle zarar verilerek çocuğun vaktinden önce doğmasına yol açılması.

Hesaplama: Temel ceza aralığı (4 ay – 2 yıl) üzerine yarı artırım → 6 ay – 3 yıl hapis veya adlî para cezası.

Şikâyet durumu: Bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde 89/5 gereğince şikâyet aranmaz; savcılık re’sen harekete geçer.

İkinci fıkraya göre çok daha ağır sonuçların gerçekleşmesi hâlinde temel ceza bir kat artırılır:

• a) İyileşmesi olanaksız hastalık veya bitkisel hayat: Tıp biliminin mevcut düzeyinde tedavi edilemeyecek kronik bir hastalık ya da mağdurun tüm bilincini yitirip yalnızca yaşamsal fonksiyonlarını sürdürmesi.
• b) Duyularda veya organlarda işlev yitirilmesi: İşlevin tamamen ve kalıcı biçimde ortadan kalkması. Yargıtay içtihadına göre çift organlardan birinin tamamen işlevsiz kalması da bu kapsama girer.
• c) Konuşma veya çocuk yapma yeteneğinin yitirilmesi: Kalıcı konuşma kaybı veya kısırlaşma.
• d) Yüzün sürekli değişikliği: Sadece iz değil; yüzün genel görünümünün kalıcı ve belirgin biçimde bozulması.
• e) Çocuğun düşmesi: Gebe kadına taksirle zarar verilmesi sonucu düşük gerçekleşmesi; erken doğumdan daha ağır bir netice sayıldığından bir kat artırım uygulanır.

Hesaplama: Temel ceza (4 ay – 2 yıl) üzerine bir kat artırım → 8 ay – 4 yıl hapis veya adlî para cezası.

Şikâyet durumu: Bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz.

Tek bir taksirli eylem sonucunda birden fazla kişi yaralanmışsa ceza 9 aydan 5 yıla kadar hapistir; bu hâlde adlî para cezasına seçimlik yer yoktur, yalnızca hapis cezasına hükmolunur.

Trafik kazası ile bağlantısı: Tek bir trafik kazasında birden fazla kişinin yaralandığı hâller bu fıkranın en sık uygulandığı durumları oluşturur. Araçta birden fazla kişi bulunması hâlinde sürücü 89/4 kapsamında yargılanır.

Şikâyet ve uzlaşma: Bu fıkra kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen harekete geçer. Uzlaşma yoluna da gidilemez; CMK 253/3 kapsamında üst sınırı yüksek bu suçlarda uzlaşma prosedürü uygulanmaz.

Taksirle yaralama suçu kural olarak şikâyete tabidir. Ancak kanun bir istisna getirmiştir:

Kural: Tüm hâllerde şikâyet şarttır. Mağdur 6 ay içinde şikâyetçi olmazsa dava açılamaz; şikâyetten vazgeçme dava düşürür.

İstisna (bilinçli taksir + 89/2 ve 89/3): Suç bilinçli taksirle işlenmiş VE 89/1’in temel hâli değil de 89/2 veya 89/3 kapsamında kalıyorsa şikâyet aranmaz. Savcılık re’sen harekete geçer ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı durdurmaz.

89/4 (birden fazla kişi): Her hâlde şikâyet aranmaz; taksir türünden bağımsız olarak re’sen soruşturulur.

Trafik kazaları, TCK 89’un en sık uygulama alanıdır. Trafik kurallarının ihlali (hız sınırı aşımı, kırmızı ışık ihlali, sollama yasağı, makas atma, emniyet şeridi ihlali) neredeyse her zaman dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık teşkil eder ve taksiri kanıtlar.

Alkollü araç kullanma ve bilinçli taksir: Yargıtay, alkollü araç kullanan sürücülerin kazaya yol açabileceğini öngördüğü hâlde bu riski göze aldığını kabul eder ve genellikle bilinçli taksir hükümlerini uygular. Bu durum hem cezayı artırır hem de şikâyet koşulunu ortadan kaldırır.

Kusur oranı: Trafik kazasında sürücünün kusur oranı, cezanın belirlenmesinde doğrudan etkilidir. Tam kusurlu sürücü ile yüzde yirmi kusurlu sürücüye verilecek temel ceza farklı olacaktır. Kusur tespiti için kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporu belirleyici delillerdir.

Tazminat sorumluluğu: Ceza davası yanında hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Sigorta şirketi zorunlu trafik sigortası kapsamında tazminat ödeyebilirse de bu ceza davasını ortadan kaldırmaz.

İşverenler ve iş güvenliği sorumluları, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun önlemleri almak zorundadır. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren, meydana gelen iş kazası sonucunda taksirle yaralama suçundan cezalandırılabilir.

Sorumluluk zinciri: İş kazasında ceza sorumluluğu; işverenin yanı sıra iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve yöneticiler gibi sorumlu konumundaki kişilere de yöneltilir. Mahkeme; hangi kişinin hangi yükümlülüğü ihmal ettiğini tek tek inceler.

Bilinçli taksir değerlendirmesi: Önceki denetimlerde uyarı almasına karşın önlem almayan işveren ya da iş güvenliği uzmanı hakkında bilinçli taksir uygulanabilir. Bu durum hem cezayı artırır hem şikâyet koşulunu ortadan kaldırır hem de tazminat miktarını yükseltir.

İş kazası ile meslek hastalığı ayrımı: Ani ve dışsal bir olay sonucu oluşan yaralanmalar iş kazası kapsamında değerlendirilir. Kademeli olarak oluşan meslekî maruziyet kaynaklı hastalıklar ise meslek hastalığı sayılır; TCK 89 uygulaması her iki kategoride de mümkündür.

Doktor, hemşire veya diğer sağlık profesyonellerinin tıp biliminin gereklerine ve meslek standartlarına aykırı davranması sonucu hastanın yaralanması ya da sağlığının bozulması taksirle yaralama suçunu oluşturabilir. Yanlış tanı, hatalı ameliyat, yanlış ilaç uygulaması veya bakım ihmalinin somut örnekleri arasındadır.

Adlî tıp ve bilirkişi raporu: Tıbbi hata davalarında hekim davranışının tıp standardından sapıp sapmadığı, adlî tıp uzmanı veya ilgili uzmanlık alanından bilirkişi tarafından belirlenir. Bu rapor davanın seyrini doğrudan etkiler.

Nedensellik bağı sorunu: Tıbbi hata davalarında en sık tartışılan mesele, hatalı uygulama ile ortaya çıkan zarar arasındaki nedensellik bağının varlığıdır. Mağdurun altta yatan hastalığının sonucu ağırlaştırması ya da komplikasyonun zaten öngörülmüş olması bu bağı zayıflatır.

Kurumun ceza sorumluluğu: Türk ceza hukukunda tüzel kişiler suçun faili olamaz; ceza sorumluluğu gerçek kişilere —sorumlu hekim, sağlık personeli, yönetici— aittir. Hastanenin hukuki sorumluluğu ise tazminat davasında ayrıca incelenir.

Taksirle yaralama suçlarında mağdurun kendi kusuru ile nedensellik bağına ve cezaya etkisi önemli bir savunma aracıdır. Yargıtay içtihadına göre mağdurun kusuru faille birlikte değerlendirilir ve şu sonuçlar doğurabilir:

• Mağdur tamamen kusurlu ise fail cezalandırılmaz.
• Mağdurun kusuru kısmi ise bu durum mahkemenin temel cezayı belirlerken failin lehine değerlendireceği bir olgudur.
• Üçüncü kişinin müdahalesi nedensellik bağını kesebilir ya da zayıflatabilir.

Trafik kazalarında mağdurun emniyet kemeri takmaması, kaldırım dışına çıkması veya ışıkta geçmesi gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

TCK 89/5 uyarınca taksirle yaralama suçu şikâyete tabidir. Şikâyet süresi 6 aydır; mağdurun hem olayı hem de faili öğrendiği tarihten itibaren başlar (CMK m. 73). Bu süre hak düşürücüdür; geçirilmesi hâlinde şikâyet hakkı ortadan kalkar ve dava açılamaz.

Şikâyetten vazgeçme: Şikâyete tabi hâllerde mağdur, kovuşturma başlamadan veya ilk derece mahkemesinde karar açıklanmadan şikâyetini geri alabilir. Bu durum davayı düşürür. Bilinçli taksirle işlenmiş 89/2 ve 89/3 hâllerinde ise şikâyetten vazgeçme davayı durdurmaz.

Uzlaşma ile şikâyet ayrımı: Şikâyetten vazgeçme tek taraflı bir iradenin ürünüdür. Uzlaşma ise tarafların karşılıklı anlaşmasıyla gerçekleşir. Her ikisi de davayı düşürür; ancak uzlaşma süreci farklı kurallara tabidir.

TCK 89/1, 89/2 ve 89/3 kapsamındaki taksirle yaralama suçları, CMK 253. maddesi uyarınca uzlaşma kapsamındadır. Cumhuriyet savcılığı, iddianame düzenlemeden önce uzlaştırmacı görevlendirir.

Uzlaşma; mağdurun zararının karşılanması, sembolik bir edim ifası ya da özür iletilmesi gibi yollarla gerçekleşebilir. Taraflar anlaşırsa dava düşer ve sanığın sicili temiz kalır.

89/4 (birden fazla kişi) kapsamındaki suçlarda uzlaşma mümkün değildir. Bu hâlde CMK 253 açıkça uygulanmaz.

Uzlaşma müzakerelerini bir avukat aracılığıyla yürütmek; tazminat miktarı, ödeme koşulları ve hukuki geçerlilik açısından kritik öneme sahiptir.

Dava zamanaşımı, öngörülen azami cezaya göre belirlenir (TCK m. 66). Taksirle yaralama suçlarının tüm hâllerinde azami ceza 5 yılı aşmadığından dava zamanaşımı 8 yıldır. Bu süre suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

6 aylık şikâyet süresi ile 8 yıllık dava zamanaşımı birbirinden bağımsız kavramlardır. Şikâyet süresi şikâyete bağlı suçlarda hak düşürücü bir koşuldur; dava zamanaşımı ise şikâyetten bağımsız olarak işler.

TCK 89 kapsamında hükmolunan ceza 2 yıl veya altındaysa HAGB kararı verilebilir. Koşullar: sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamış olması, mağdurun zararının giderilmesi ve sanığın HAGB’ı kabul etmesi. 5 yıllık denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer ve adlî sicile işlenmez.

Taksirle yaralama davalarının büyük bölümünde hükmolunan ceza 2 yılı aşmadığından HAGB sık başvurulan bir sonuçtur. Bu nedenle mağdurun zararını gidermek; hem uzlaşma hem HAGB aşamasında sanığın en güçlü kozu olmaktadır.

Erteleme (TCK 51): 2 yıl ve altındaki hapis cezaları ertelenebilir. Denetim süresi (1–3 yıl) boyunca yeni kasıtlı suç işlenmezse ceza çekilmiş sayılır; ancak sicile “ertelenmiş” ibaresiyle işlenir.

Adlî para cezasına çevirme: TCK 89/1’de hapis ile adlî para cezası seçimlik olarak öngörülmüştür; mahkeme doğrudan adlî para cezasına hükmedebilir. Diğer fıkralarda da kısa süreli hapis cezası adlî para cezasına çevrilebilir. Taksirle yaralama davalarında, özellikle trafik kazası kaynaklı olaylarda, adlî para cezasıyla sonuçlanma oranı yüksektir.

Taksir suçlarında özel kural (TCK 22/6): Bilinçli taksirle işlenen suçlarda kısa süreli hapis cezasının adlî para cezasına çevrilmesinde hâkimin takdir hakkı kısıtlanmamıştır; ancak bilinçli taksir artırımı uygulandıktan sonra oluşan ceza bu çevirmenin önünde bir engel oluşturabilir.

TCK 89/1 temel hâlde 4 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüştür. Nitelikli hâllerde (kemik kırığı, sabit iz, hayati tehlike) ceza 6 ay – 3 yıla; daha ağır hâllerde (organ kaybı, bitkisel hayat) 8 ay – 4 yıla yükselir. Birden fazla kişinin yaralandığı olaylarda ise 9 ay ile 5 yıl arasında yalnızca hapis cezasına hükmolunur.

Evet, kural olarak şikâyete tabidir. Mağdur, olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Ancak suç bilinçli taksirle işlenmiş ve 89/1’in temel hâlini değil de 89/2 veya 89/3’ü oluşturuyorsa şikâyet aranmaz. Birden fazla kişinin yaralandığı 89/4 hâllerinde de şikâyet koşulu yoktur.

Trafik kazalarında sonuç; kusur oranına, yaralanmanın ağırlığına, bilinçli taksir olup olmadığına ve mağdurun şikâyet durumuna göre değişir. Hafif yaralanmalarda uzlaşma veya HAGB ile dava düşebilir; kemik kırığı veya hayati tehlike hâllerinde daha ağır cezalar söz konusu olabilir. Alkollü araç kullanımı bilinçli taksir sayılarak cezayı artırır ve şikâyet koşulunu ortadan kaldırabilir.

Taksirle yaralama suçunun tüm hâllerinde dava zamanaşımı 8 yıldır. Bu süre suçun işlendiği tarihten itibaren başlar. 6 aylık şikâyet süresiyle karıştırılmamalıdır; şikâyet süresi hak düşürücü bir koşuldur, zamanaşımından bağımsız işler.

Bilinçli taksirde fail, sonucu öngörmüş ancak gerçekleşmeyeceğine inandığı için eylemine devam etmiştir. Basit taksirden farklı olarak bilinçli taksirde TCK 22/3 uyarınca temel ceza 1/3 ile 1/2 arasında artırılır. Ayrıca 89/2 ve 89/3 kapsamındaki hâllerde şikâyet koşulu ortadan kalkar. Örnek: 8 aylık temel ceza üzerine 1/3 artırım → 10 ay 20 günlük sonuç ceza.

Evet, TCK 89/1–3 kapsamındaki taksirle yaralama suçları uzlaşma kapsamındadır. Savcılık aşamasında uzlaştırmacı atanır; taraflar anlaşırsa dava düşer ve sanığın sicili temiz kalır. 89/4 (birden fazla kişinin yaralanması) hâlinde ise uzlaşma yoluna gidilemez.

İş kazasından kaynaklanan taksirle yaralama suçunda ceza sorumluluğu; iş güvenliği ve sağlığı yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene, iş güvenliği uzmanına, işyeri hekimine veya yetki ve sorumluluk sahibi yöneticiye uygulanır. Hastanenin ya da şirketin kurumsal sorumluluğu ceza hukukunda değil, tazminat hukukunda ele alınır.