TCK Madde 85: Taksirle Öldürme – 2026

Birinci fıkra, taksirli eylemin tek kişinin ölümüne yol açtığı temel hâli düzenler. Ceza aralığı 2 yıldan 6 yıla kadar hapistir. Adlî para cezasına seçimlik yer yoktur; yalnızca hapis cezasına hükmolunur.

Görevli mahkeme: TCK 85/1 kapsamındaki davalar Asliye Ceza Mahkemesi‘nde görülür. Ancak kural şudur: olayda 85/2 kapsamında ölüm + yaralama birlikte varken yaralananlar soruşturma aşamasında şikâyetten vazgeçmiş ve yalnızca tek ölüm kalmışsa görevli mahkeme yine Asliye Ceza Mahkemesi olacaktır.

Bilinçli taksir hesabı (85/1):

• Temel ceza alt sınırı (2 yıl) + 1/3 artırım → 2 yıl 8 ay
• Temel ceza üst sınırı (6 yıl) + 1/2 artırım → 9 yıl hapis

Yargıtay, aynı olaydaki temel ceza ve artırım oranını birbirinden bağımsız değerlendirir; artırım oranının gerekçesinin temel cezanın gerekçesiyle örtüşmemesi gerekir.

İkinci fıkra iki farklı durumu kapsar:

• Birden fazla kişinin ölümü: Tek bir taksirli eylem sonucunda iki ya da daha fazla kişi hayatını kaybetmiştir.
• En az bir ölüm + en az bir yaralama: Aynı olay hem ölüme hem de başka kişilerin yaralanmasına yol açmıştır.

Bu hâlde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir. Sadece yaralama gerçekleşmiş, ölüm yoksa 85/2 değil, TCK 89 (taksirle yaralama) uygulanır.

Görevli mahkeme: TCK 85/2 kapsamındaki davalar Ağır Ceza Mahkemesi‘nde görülür.

Bilinçli taksir hesabı (85/2):

• Temel ceza alt sınırı (2 yıl) + 1/3 artırım → 2 yıl 8 ay
• Temel ceza üst sınırı (15 yıl) + 1/2 artırım → 22 yıl 6 ay hapis

Trafik kazaları, TCK 85’in en sık uygulama alanıdır. Trafik kurallarını ihlal ederek (hız sınırı aşımı, kırmızı ışık, sollama yasağı, makas, emniyet şeridi) ölüme yol açan sürücü bu suçtan yargılanır.

Alkollü araç kullanma ve bilinçli taksir: Yargıtay, alkollü araç kullanan ya da aşırı hızla ilerleyen sürücünün tehlikeli sonuçları öngörmesine karşın bunu göze aldığını değerlendirerek bilinçli taksir hükümlerini uygulamaktadır. Bu durum cezayı artırdığı gibi, bazı sanıklar için HAGB ve erteleme imkânını da daraltır.

Kusur oranı: Kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporu, kusur dağılımını belirler. Mağdurun da kusurlu olduğu durumlarda —örneğin alkollü yayacının ışıkta geçmesi— failin temel cezası bu oran gözetilerek daha düşük tutulabilir.

Birden fazla ölüm/yaralama riski: Tek bir trafik kazasında birden fazla can kaybı ya da ölüm + yaralanma gerçekleşirse 85/2 devreye girer ve Ağır Ceza Mahkemesi görevli olur.

İşverenler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı (6331 sayılı Kanun) kapsamında işçileri koruma yükümlülüğü taşır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi sonucu meydana gelen iş kazasında işçi hayatını kaybederse TCK 85 uygulanır.

Sorumluluk zinciri: Ceza sorumluluğu; işverenin yanı sıra iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve yöneticilere de yöneltilir. Mahkeme; kimin hangi yükümlülüğü ihmal ettiğini tek tek inceler.

Bilinçli taksir riski: Daha önce Çalışma Bakanlığı denetimlerinde uyarı almış veya benzer kazalar geçirmiş işyerlerinin sahipleri ya da sorumluları hakkında bilinçli taksir uygulanabilir. Bu durum hem cezayı artırır hem de sonraki hukuki süreçlere ağır biçimde yansır.

İş kazası tazminatı ile ceza davasının ilişkisi: Ceza davası ile iş mahkemesinde açılacak tazminat davası birbirinden bağımsızdır. Ceza mahkûmiyeti tazminat davasında güçlü bir delil işlevi görür; ancak beraat kararı otomatik olarak tazminat davasını düşürmez.

Doktor, hemşire ya da diğer sağlık profesyonellerinin tıp biliminin gereklerine ve meslek standartlarına aykırı davranması sonucu hastanın hayatını kaybetmesi taksirle öldürme suçunu oluşturabilir. Yanlış tanı, hatalı ameliyat, yanlış ilaç uygulaması veya postoperatif bakım ihmali tipik örneklerdir.

Adlî tıp ve bilirkişi raporu belirleyicidir: Hekim davranışının tıp standardından (lex artis) sapıp sapmadığı, adlî tıp uzmanı veya ilgili uzmanlık alanından bilirkişi tarafından değerlendirilir. Bu rapor davanın seyrini doğrudan etkiler.

Nedensellik bağı tartışması: Tıbbi hata davalarının en kritik meselesi, hatalı uygulama ile ölüm arasındaki nedensellik bağıdır. Hastanın altta yatan ağır hastalığı, öngörülemeyen komplikasyon ya da ölümde belirleyici rol oynayan başka bir etken, bu bağı zayıflatabilir.

Kurumun ceza sorumluluğu yoktur: Türk ceza hukukunda hastane veya şirket gibi tüzel kişiler suç faili olamaz. Ceza sorumluluğu yalnızca gerçek kişilere —sorumlu hekim, hemşire, yönetici— ait olur. Tazminat sorumluluğu ise ayrıca hukuk mahkemesinde ele alınır.

• İnşaat ve yapı kazaları: Statik hesabı yanlış yapan mühendis, iskele güvenliğini sağlamayan müteahhit.
• Spor faaliyetleri: Gerekli güvenlik önlemlerini almayan spor tesisi yöneticisi ya da antrenör.
• Hayvan ihmali: Gözetimindeki tehlikeli hayvanı serbest bırakan ya da gereken önlemi almayan kişi.
• Silah kazaları: Ateşli silahı dikkatsizce kullanan ya da depolayanın silahın ateş alarak birinin ölümüne yol açması; kastın yokluğu kanıtlanırsa TCK 85 uygulanır.
• Gıda ve ürün güvenliği: Gıda üretiminde hijyen kurallarını ihlal eden kişinin ölümcül gıda zehirlenmesine yol açması.

Taksirle öldürme suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık, ölüm olayını öğrenir öğrenmez re’sen soruşturma başlatır ve kamu davası açar. Mağdur yakınlarının şikâyetçi olup olmaması soruşturmanın başlamasını etkilemez; şikâyetten vazgeçme de davayı durdurmaz.

Bu durum TCK 89 (taksirle yaralama) ile önemli bir farklılık oluşturur; taksirle yaralama kural olarak şikâyete tabi iken taksirle öldürme her hâlde re’sen kovuşturulur.

TCK 85’in her iki fıkrası için dava zamanaşımı 15 yıldır. Bu süre, suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar (TCK m. 66). 15 yıl içinde soruşturma başlamamış ya da dava açılmamışsa zamanaşımı nedeniyle kovuşturma yapılamaz.

Dava zamanaşımı ile soruşturma zamanaşımı (durma ve kesilme hâlleri) birbirinden farklı kavramlardır; iddianame düzenlenmesi, tutuklama kararı veya savcılık işlemleri zamanaşımını keserek sıfırlar.

Görevli mahkeme tespiti, özellikle birden fazla mağdurun bulunduğu ve şikâyetten vazgeçmenin söz konusu olduğu olaylarda karmaşıklaşabilir:

• TCK 85/1 (tek ölüm): → Asliye Ceza Mahkemesi.
• TCK 85/2 (birden fazla ölüm veya ölüm + yaralama): → Ağır Ceza Mahkemesi.
• Özel durum: Olay başlangıçta 85/2 kapsamındayken (örneğin 1 ölüm + 2 yaralama) yaralananlar soruşturma aşamasında şikâyetten vazgeçmiş ve dosyada yalnızca tek ölüm kalmışsa, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’ne dönüşür.

Bu nedenle sanıkların veya müdafi avukatların görev itirazını zamanında yapması, yargılamanın doğru mahkemede sürdürülmesi bakımından büyük önem taşır.

TCK 85/1 kapsamında hükmolunan somut ceza 2 yıl veya altındaysa HAGB kararı verilebilir. Bunun için ek koşullar: sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, mağdur yakınlarının zararının giderilmesi ve sanığın HAGB’ı kabul etmesi.

Taksirle öldürme davalarında temel ceza genellikle 2 yılın üzerinde belirlenmektedir; ancak hafif kusur oranı, iyi hâl ve diğer indirimler somut cezayı 2 yılın altına çekebilir. TCK 85/2 kapsamındaki davalarda ceza aralığı çok daha geniş olduğundan HAGB oldukça güçtür.

HAGB ve mağdur zararının giderilmesi: HAGB kararı için mağdur yakınlarının maddi zararının tazmin edilmesi ya da güvence altına alınması şarttır. Bu nedenle ceza davası ile tazminat süreci birlikte yönetilmelidir.

Hükmolunan hapis cezası 2 yıl veya altındaysa erteleme mümkündür. Hâkim, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. Erteleme cezanın infazını askıya alır; denetim süresi başarıyla tamamlanırsa ceza çekilmiş sayılır ve sicile “ertelenmiş” ibaresiyle işlenir.

Taksirle öldürme davalarında erteleme için somut cezanın 2 yıla indirilmesi gerekmektedir; bu da sanığın lehine olan tüm indirimlerin (iyi hâl, haksız tahrik, kusur oranı) titizlikle değerlendirilmesini zorunlu kılar.

Ceza davasından bağımsız olarak, hayatını kaybeden kişinin yakınları (anne, baba, eş, çocuklar, kardeşler) aile mahkemesinde ya da asliye hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Maddi tazminat: Ölenin desteklik hesabı, cenaze giderleri, tedavi masrafları.

Manevi tazminat: Yakınların yaşadığı acı ve üzüntü karşılığında hâkimin takdir ettiği para.

Ceza mahkûmiyeti kararı, tazminat davasında fiilin gerçekleştiğini kanıtlar ve davacı lehine güçlü bir delil işlevi görür. Bununla birlikte beraat kararı, tazminat davasını otomatik olarak düşürmez; tazminat hâkimi delilleri bağımsız biçimde değerlendirir.

Trafik kazalarında zorunlu trafik sigortası (ZMMS), sigorta limitleri çerçevesinde tazminat ödeyebilir. İş kazalarında ise SGK’nın rücu hakkı devreye girebilir.

TCK 85/1 kapsamında tek kişinin ölümüne yol açılması hâlinde ceza 2 yıldan 6 yıla kadar hapistir. Birden fazla kişinin ölümü veya ölüm ile birlikte yaralanmanın söz konusu olduğu 85/2 hâlinde ise ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapise yükselmektedir. Bilinçli taksir varsa belirlenen temel ceza üçte birden yarısına kadar ayrıca artırılır.

Hayır. Taksirle öldürme suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık, ölüm olayını öğrenir öğrenmez re’sen soruşturma başlatır. Mağdur yakınlarının şikâyetçi olmaması veya şikâyetten vazgeçmesi davayı durdurmaz.

Trafik kazasında ölüm gerçekleşmişse sonuç; sürücünün kusur oranına, bilinçli taksirin varlığına, olayda başka ölüm ya da yaralanma bulunup bulunmadığına ve sanığın önceki sicil durumuna göre değişir. Tek ölümde Asliye Ceza’da 2–6 yıl (bilinçli taksirle 9 yıla kadar), birden fazla ölüm veya ölüm + yaralamada Ağır Ceza’da 2–15 yıl (bilinçli taksirle 22,5 yıla kadar) hapis söz konusu olabilir. Düşük kusur oranı ve iyi hâl indirimlerinin bir arada uygulanmasıyla somut ceza 2 yılın altına inip HAGB veya erteleme mümkün hâle gelebilir.

TCK 22/3 uyarınca bilinçli taksir varlığında temel ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. Mahkeme bu aralıkta takdir yetkisini kullanır. Örneğin 85/1 temel cezası 4 yıl olarak belirlenmişse bilinçli taksir artırımıyla ceza 5 yıl 4 ay ile 6 yıl arasında olabilir.

TCK 85’in her iki fıkrası için dava zamanaşımı 15 yıldır. Bu süre suçun işlendiği tarihten başlar. Soruşturma başlatılması, iddianame düzenlenmesi veya tutuklama kararı zamanaşımını keserek yeniden başlatır.

TCK 85/1 kapsamında hükmolunan somut ceza 2 yıl veya altında kalırsa HAGB kararı verilebilir. Somut cezanın bu sınırın altına inmesi için; düşük temel ceza, iyi hâl indirimi ve düşük bilinçli taksir artırımı gibi faktörlerin bir arada olması gerekmektedir. TCK 85/2 kapsamındaki davalar ağır ceza davaları olduğundan HAGB pratikte neredeyse olanaksızdır.

TCK 85/1 (tek ölüm) davalarında görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. TCK 85/2 (birden fazla ölüm veya ölüm + yaralama) davalarında ise Ağır Ceza Mahkemesi görevlidir. Başlangıçta 85/2 kapsamında açılan bir davada yaralananlar şikâyetten vazgeçerek yalnızca tek ölüm kalırsa yetki Asliye Ceza Mahkemesi’ne geçer.

Hayır. TCK 85 kapsamındaki taksirle öldürme suçunda uzlaşma yoluna gidilemez. CMK 253/3 uyarınca ölümle sonuçlanan suçlar uzlaşma kapsamı dışında tutulmuştur. Mağdur yakınlarıyla yapılan tazminat anlaşması ceza davasını etkilemez; ancak somut cezanın belirlenmesinde ve HAGB değerlendirmesinde gözetilen bir etken olabilir.