TCK Madde 155 – Hızlı Ceza Özeti (2026 Güncel)
| Hâl / Fıkra | Ceza | Şikâyet | Uzlaşma |
|---|---|---|---|
| 155/1 – Basit güveni kötüye kullanma | 6 ay – 2 yıl hapis + adlî para cezası | Şikâyete tabi – 6 ay | Mümkün |
| 155/2 – Hizmet nedeniyle (nitelikli) | 1 – 7 yıl hapis + 3.000 gün adlî para | Şikâyet aranmaz, re’sen | Mümkün değil |
| 155/3 – Motorlu taşıt (2025 değişikliği)YENİ | 155/1 veya 155/2 cezası 1 kat artırılır | Hâlin şikâyet rejimine göre | Hâlin rejimine göre |
| Şahsi cezasızlık (TCK 167) | Belirli akrabalar – ceza verilmez | – | – |
| Etkin pişmanlık (TCK 168) | Kovuşturma öncesi 2/3; sonrası 1/2 indirim | – | – |
| Zamanaşımı | 8 yıl (155/1) – 15 yıl (155/2) | ||
| Görevli Mahkeme | 155/1: Asliye Ceza | 155/2: Asliye Ceza (bazılarında Ağır Ceza) | ||
Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesi, güveni kötüye kullanma suçunu düzenler. Suçun özü; mağdurun malını kendi iradesiyle faile teslim etmesi, failin ise bu teslim amacının dışına çıkarak malı farklı biçimde kullanması ya da teslim alındığını inkâr etmesidir. Güveni kötüye kullanma, hırsızlık ve dolandırıcılıktan temel farkıyla öne çıkar: mağdur malını gönüllü olarak ve herhangi bir hile olmaksızın faile vermiştir. 24 Aralık 2025 tarihinde 7571 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkrayla, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde ceza bir kat artırılmaktadır.
TCK Madde 155 Kanun Metni (Resmî Metin)
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 155 Güveni kötüye kullanma
Madde 155– (1) Başkasına ait olup da, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişi, şikâyet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun, başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde, bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
(3) (Ek: 24/12/2025 – 7571/18 md.) Suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.
Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir? Tanımı ve Özü
Güveni kötüye kullanma suçunun koruduğu hukukî değer; mülkiyet hakkı ile kişilerin hukuki ilişkilerdeki güven ve dürüstlük beklentisidir. Suçun temel niteliği şudur: mağdur malını faile bilerek ve isteyerek teslim etmiştir. Bu yönüyle suç hırsızlık ve dolandırıcılıktan ayrılır. Hırsızlıkta fail malı habersizce alır; dolandırıcılıkta fail hile kullanarak alır; güveni kötüye kullanmada ise mağdur malı hile olmaksızın gönüllü biçimde vermiştir.
Suçun gerçekleşmesi için failin mutlaka haksız bir kazanç elde etmiş olması gerekmez. Yalnızca malın teslim amacına aykırı kullanılması ya da teslim alındığının inkâr edilmesi suçu oluşturmaya yeterlidir.
Suçun Temel Unsurları
1. Zilyedliğin Devri
Mal, faile mağdurun rızasıyla teslim edilmiş olmalıdır. Rıza olmaksızın alınan mal hırsızlık kapsamına girer; bu suç oluşmaz. Teslim; saklama, tamir, kiraya verme, yatırım, emanet gibi belirli bir amaç çerçevesinde gerçekleşmelidir. Teslim amacının açıkça belirlenmesi, ilerideki ispat açısından büyük önem taşır.
2. Teslim Amacına Aykırı Tasarruf veya İnkâr
Suç iki ayrı hareket biçimiyle gerçekleşebilir:
- Teslim amacı dışında tasarruf: Malı satmak, başkasına vermek, rehine koymak, kendi kullanımına mal etmek gibi eylemler.
- Teslim olgusunu inkâr: “Ben senden böyle bir mal almadım” demek ya da malın alındığını belgeleyen bir kâğıdı inkâr etmek.
3. Kasıt
Suç yalnızca kasten işlenebilir. Fail, malın devir amacına aykırı davrandığını ya da teslimi inkâr ettiğini bilmeli ve bunu istemelidir. Taksirle gerçekleştirilen kullanım aşımı bu suçu oluşturmaz; ancak kastın varlığı çoğunlukla tartışma konusu olduğundan somut olgular titizlikle incelenir.
TCK 155/1 – Basit Hâl: 6 Ay – 2 Yıl Hapis
Birinci fıkra, suçun temel hâlini düzenler. Meslek, ticaret ya da hizmet ilişkisi gibi özel bir bağ olmaksızın, emanet ya da kullanma amacıyla teslim edilen malın amacı dışında kullanılması ya da inkâr edilmesi bu kapsamdadır.
Şikâyete tabidir: Mağdur, olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Şikâyetten vazgeçme dava düşürür. Uzlaşma prosedürü uygulanabilir; taraflar anlaşırsa dava düşer.
TCK 155/2 – Hizmet Nedeniyle (Nitelikli Hâl): 1 – 7 Yıl Hapis
İkinci fıkra, suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare etmek yetkisi kapsamında işlenmesi hâlini düzenler; bu hâl çok daha ağır bir yaptırım içerir.
Nitelikli Hâlin Kapsamı – Kimler Bu Fıkradan Yargılanır?
TCK 155/2 son derece geniş kapsamlıdır. Başkasının malını idare etmek yetkisini doğuran her ilişki —sözleşmeli ya da fiilî— bu fıkranın uygulama alanına girebilir:
- İş ilişkisi: Şirket çalışanının şirkete ait para ya da malı kendi adına harcaması.
- Vekâlet ilişkisi: Avukatın müvekkil parasını kendi hesabına aktarması; emlakçının satış bedelini müvekkile vermemesi.
- Müdürlük/yöneticilik: Şirket müdürünün şirket varlığını kendi hesabına geçirmesi.
- Acentelik ve komisyonculuk: Satışı gerçekleştirilen malın bedelini sahiple paylaşmayan acente.
- Miras/veraset yönetimi: Tereke malını idare etmekle görevlendirilmiş kişinin malı amacı dışında kullanması.
- Taşıma/nakliye: Taşınan malın hasara uğratılması ya da teslim edilmemesi (kastın varlığında).
Failin bu sıfata gerçekten sahip olması ya da bu yetkinin kendisine fiilen kullandırılmış olması yeterlidir; resmi bir atama belgesi şart değildir.
155/2 ile 155/1 Arasındaki Temel Farklar
İki fıkra arasındaki ayrım hem şikâyet rejimi hem de uzlaşma açısından belirleyicidir:
- Şikâyet: 155/1 şikâyete tabi; 155/2 re’sen soruşturulur — mağdurun şikâyetçi olmaması ya da vazgeçmesi 155/2’de davayı durdurmaz.
- Uzlaşma: 155/1’de uzlaşma mümkün; 155/2’de uzlaşma yolu kapalıdır.
- Para cezası: 155/1’de adlî para cezasının miktarı hâkim takdiri; 155/2’de 3.000 güne kadar adlî para cezası öngörülmüştür.
- Ceza aralığı: 155/1 → 6 ay–2 yıl; 155/2 → 1 yıl–7 yıl.
TCK 155/3 – Motorlu Taşıt: 1 Kat Artırım 2025 YENİ
24 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde cezanın bir kat artırılacağını düzenler. Bu düzenleme, araç kiralama ve emanet uyuşmazlıklarında yaşanan artış nedeniyle kanuna eklenmiştir.
| Temel Fıkra | Temel Ceza | 155/3 Motorlu Taşıt (+1 kat) |
|---|---|---|
| 155/1 (basit hâl) | 6 ay – 2 yıl hapis | 1 yıl – 4 yıl hapis |
| 155/2 (nitelikli hâl) | 1 yıl – 7 yıl hapis | 2 yıl – 14 yıl hapis |
Güveni Kötüye Kullanma ile Benzer Suçların Karşılaştırması
TCK 141 – Hırsızlık
- Mağdurun rızası yoktur
- Mal gizlice ya da zorla alınır
- Teslim ilişkisi bulunmaz
- Ceza: 1–3 yıl hapis
- Re’sen soruşturulur
- Uzlaşma mümkün (temel hâl)
TCK 155 – Güveni Kötüye Kullanma
- Mağdur malı gönüllü verir
- Hile yoktur; rıza gerçektir
- Teslim amacına aykırılık suçu oluşturur
- Ceza: 6 ay–7 yıl (hâle göre)
- 155/1 şikâyete tabi; 155/2 re’sen
- 155/1’de uzlaşma mümkün
TCK 157 – Dolandırıcılık
- Mağdur hile nedeniyle rıza gösterir
- Fail aldatma eylemi gerçekleştirir
- Teslim hileli iradeye dayanır
- Ceza: 1–5 yıl hapis + adlî para
- Re’sen soruşturulur
- Temel hâlde uzlaşma mümkün
Şahsi Cezasızlık Nedeni – TCK 167
Güveni kötüye kullanma suçunda da hırsızlıkta olduğu gibi belirli akrabalık ilişkileri nedeniyle ceza verilmez ya da indirim yapılır (TCK 167). Şahsi cezasızlık nedeninin uygulandığı hâller şunlardır:
- Ceza verilmez: Haklarında ayrı yaşama kararı bulunmayan eşler arasında; üstsoy veya altsoy arasında; bu derecede kayın hısımları arasında; evlat edinen ile evlatlık arasında işlenmesi hâlinde.
- Ceza indirilir: Aynı hanede yaşayan kardeşler arasında; vesayet veya kayyumluk ilişkisi nedeniyle bir kişinin malı üzerinde yetkisi bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde suçtan dolayı şikâyet üzerine indirim uygulanır.
Etkin Pişmanlık (TCK 168)
Güveni kötüye kullanma suçunda da hırsızlık ve dolandırıcılıkla aynı biçimde etkin pişmanlık hükümleri uygulanır:
| Pişmanlığın Zamanı | İndirim | Koşul |
|---|---|---|
| Kovuşturma başlamadan önce | 2/3 oranında indirim | Mağdurun zararının tamamen giderilmesi |
| Kovuşturma başladıktan sonra, hüküm öncesi | 1/2 oranında indirim | Mağdurun zararının tamamen giderilmesi |
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
Şikâyet Süresi ve Şikâyetten Vazgeçme
TCK 155/1 (basit hâl): Şikâyete tabidir. Mağdur, olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür. Şikâyetten vazgeçme, kovuşturma başlamadan veya hüküm açıklanmadan önce yapılabilir ve dava düşürür.
TCK 155/2 (nitelikli hâl): Şikâyete bağlı değildir. Savcılık re’sen harekete geçer. Mağdurun şikâyetçi olmaması ya da şikâyetten vazgeçmesi davayı durdurmaz.
TCK 155/3 (motorlu taşıt artırımı): Temel fıkranın şikâyet rejimine tabidir. 155/1 kapsamında kalıyorsa şikâyete tabi; 155/2 kapsamında kalıyorsa re’sen soruşturulur.
Uzlaşma
155/1 kapsamında uzlaşma mümkündür. Savcılık, iddianame düzenlemeden önce uzlaştırmacı görevlendirir. Taraflar anlaşırsa dava düşer, sanığın sicili temiz kalır.
155/2 kapsamında uzlaşma mümkün değildir. Nitelikli hâlde uzlaşma prosedürü uygulanmaz; dava re’sen yürütülür.
Uzlaşma görüşmeleri; zararın tazmini, malın iadesi ya da sembolik bir edim etrafında şekillenebilir. Görüşmelerin bir avukat aracılığıyla yürütülmesi, hem mağdur hem sanık açısından en güvenli yoldur.
Zamanaşımı
- TCK 155/1 (azami 2 yıl): Dava zamanaşımı 8 yıl.
- TCK 155/2 (azami 7 yıl): Dava zamanaşımı 15 yıl.
- TCK 155/3 (azami 14 yıl, nitelikli taşıt): Dava zamanaşımı 15 yıl.
Zamanaşımı suçun işlendiği tarihten başlar. Soruşturma açılması, iddianame düzenlenmesi ya da tutuklama kararı zamanaşımını keser.
HAGB, Erteleme ve Adlî Para Cezası
HAGB – Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
TCK 155/1 kapsamında hükmolunan somut ceza 2 yıl veya altında kalırsa HAGB kararı verilebilir. Koşullar: sanığın kasıtlı suçtan mahkûm olmamış olması, mağdurun zararının giderilmesi ve sanığın HAGB’ı kabul etmesi. 5 yıllık denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer; sicile işlenmez.
TCK 155/2 kapsamında ceza genellikle 2 yılı aşacağından HAGB güçtür; ancak etkin pişmanlık + iyi hâl indirimlerinin birlikte uygulanmasıyla somut ceza 2 yılın altına indirilebilirse HAGB mümkün hâle gelir.
Cezanın Ertelenmesi
2 yıl ve altındaki hapis cezaları ertelenebilir. 155/1 kapsamında belirlenen ceza bu sınırın içinde kalabileceğinden erteleme sıkça başvurulan bir sonuçtur. Erteleme; ceza infazını askıya alır, denetim süresi (1–3 yıl) başarıyla tamamlanırsa ceza çekilmiş sayılır ve sicile “ertelenmiş” ibaresiyle işlenir.
Emsal Yargıtay Kararları – TCK Madde 155
Yargıtay – Hukuki Uyuşmazlık ile Suçun SınırıYargıtay içtihadına göre ticari ilişkiden kaynaklanan ödeme uyuşmazlıkları —örneğin kira bedelinin paylaşımına ilişkin taraf anlaşmazlıkları— tek başına güveni kötüye kullanma suçunu oluşturmaz. Belirleyici olan; failin malı teslim amacının açıkça dışında kullandığının ya da teslimi kasıtlı olarak inkâr ettiğinin somut olgularla kanıtlanmasıdır. Salt hukuki ihtilaflar ceza hukuku kapsamında değerlendirilemez.
Yargıtay – Satış Yetkisi Verilen Taşınmazın Kiraya VerilmesiSahibinin satma yetkisiyle teslim ettiği taşınmazı satmak yerine kendi adına kiraya veren kişinin eylemi; teslim amacının dışına çıkma koşulunu sağladığından TCK 155/2 kapsamında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur. Failin vekil ya da acente gibi resmi bir sıfat taşıması zorunlu değildir; yetkinin fiilen kullandırılmış olması yeterlidir.
Yargıtay – Araç Kiralama ve Soruşturma Nedeniyle AlıkoymaAraç kiralama sözleşmesine konu taşıtın, devam eden bir ceza soruşturması nedeniyle savcılık talebiyle kolluk tarafından alıkonulması hâlinde, kiracının teslim yükümlülüğünü yerine getirememesi kabul edilebilir bir hukuki engel oluşturduğundan güveni kötüye kullanma suçu oluşmaz. Failin teslim edememe gerekçesinin somut ve belgelenebilir olması kritik öneme sahiptir.
Yargıtay – Emlakçının Yetki Sınırını AşmasıEmlak komisyoncusunun yetki sınırlarını aşarak müşterinin mülkünü kendi adına devretmesi ya da satış bedelini hesabına aktarması, TCK 155/2 kapsamında hizmet ilişkisinin gereği olarak devredilen eşya üzerinde güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur. Bu hâlde şikâyet koşulu aranmaz ve uzlaşma yolu kapalıdır.
Sık Sorulan Sorular – TCK Madde 155
Güveni kötüye kullanma suçunun cezası ne kadardır?
TCK 155/1 (basit hâl) kapsamında 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adlî para cezası; TCK 155/2 (hizmet nedeniyle, nitelikli) kapsamında 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 3.000 güne kadar adlî para cezası; TCK 155/3 (motorlu taşıt) kapsamında temel fıkranın cezası bir kat artırılır (155/1 ile birlikte 1–4 yıl; 155/2 ile birlikte 2–14 yıl hapis).
Güveni kötüye kullanma şikâyete bağlı mıdır?
TCK 155/1 (basit hâl) şikâyete tabidir; mağdur olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. TCK 155/2 (nitelikli hâl) ise şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen harekete geçer ve şikâyetten vazgeçme davayı durdurmaz.
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark nedir?
Dolandırıcılıkta (TCK 157) fail, malı teslim almak için hile kullanır; mağdurun rızası yanıltma sonucu oluşmuştur. Güveni kötüye kullanmada (TCK 155) ise mağdur malını hile olmaksızın gönüllü verir; suç, teslimden sonra amacı dışında kullanım ya da inkâr ile oluşur. Failin teslim anında zaten amaç dışı kullanmayı planlaması durumunda dolandırıcılık; teslimden sonra bu kararı alması durumunda güveni kötüye kullanma söz konusu olabilir.
Kiralık araç iade edilmezse ne olur?
Kiralık aracın süresi dolduğunda iade edilmemesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. 24 Aralık 2025’ten itibaren yürürlükte olan TCK 155/3 kapsamında suçun konusu motorlu taşıt olduğundan, temel ceza bir kat artırılır. Araç kiralama şirketinin yetki belgesine dayanarak teslim ettiği araç “hizmet ilişkisi” kapsamında değerlendirilebileceğinden 155/2+155/3 birlikte uygulanabilir ve ceza 2–14 yıla kadar yükselebilir.
Etkin pişmanlık güveni kötüye kullanmada uygulanır mı?
Evet. TCK 168 uyarınca güveni kötüye kullanma suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanır. Kovuşturma başlamadan önce mağdurun zararı tamamen giderilirse ceza 2/3 oranında; kovuşturma başladıktan sonra hüküm açıklanmadan önce giderilirse 1/2 oranında indirilir.
Güveni kötüye kullanma yüz kızartıcı suç mudur?
Evet, güveni kötüye kullanma suçu yüz kızartıcı suçlar arasında kabul edilmektedir. Bu durum, mahkûmiyet kararının kişinin kamu görevi, meslek lisansı, şirket ortaklığı ve benzeri alanlar üzerinde ek olumsuz etkilere yol açabileceği anlamına gelir. Belirli meslek ve kamu görevleri için ayrı mevzuat hükümleri de ayrıca değerlendirilir.
Güveni kötüye kullanmada zamanaşımı ne kadardır?
TCK 155/1 (basit hâl) için dava zamanaşımı 8 yıl; TCK 155/2 (nitelikli hâl) için 15 yıldır. Motorlu taşıt artırımı uygulandığında nitelikli hâlin zamanaşımı da geçerlidir.
Güveni Kötüye Kullanma Suçunda Danışmanlık AlınTCK Madde 155 kapsamındaki güveni kötüye kullanma davalarında; basit emanet uyuşmazlığından hizmet nedeniyle nitelikli hâle, motorlu taşıt suçlarından etkin pişmanlık zamanlamasına kadar her aşamada deneyimli bir ceza avukatına danışmanız hak kayıplarını önler. Şikâyet sürelerinin takibi, uzlaşma değerlendirmesi ve savunma stratejisi için erken dönemde hukuki destek almak belirleyici önem taşır.