TCK Madde 116: Konut Dokunulmazlığının İhlali – 2026

Konut; kişinin sürekli ya da geçici olarak barınmak amacıyla kullandığı, yaşamını sürdürdüğü kapalı mekânlardır. Tapu ya da kira sözleşmesinin varlığı gerekmez; fiilî kullanım belirleyicidir.

• Daire, müstakil ev, köy evi → Konut ✓
• Geçici kamp ya da çadır → Konut ✓ (geçici barınak niteliği)
• Otel odası ya da pansiyondaki kişisel oda → Konut ✓ (kullanım süresince)
• Ortak kullanılan bölümler (apartman merdiveni, lobi) → Konut kapsamında değerlendirilebilir; ancak bu tartışmalıdır.

Terk edilmiş yapı: Yargıtay içtihadına göre uzun süredir terk edilmiş ve fiilen konut işlevi görmeyen yapılara yönelik eylemler TCK 116 kapsamında değerlendirilemeyebilir; ancak geçici olarak terk edilmiş (tatil, seyahat vb.) konutlar bu kapsamda koruma görmeye devam eder.

Konutun eklentisi; konut ile aynı çevreleme içinde bulunan ve konut kullanımına hizmet eden alanlar ile yapılardır. Konutun kendisiyle fonksiyonel bütünlük oluşturması gerekir.

• Bahçe (çevrili) → Eklenti ✓
• Garaj (konut arazisindeki) → Eklenti ✓
• Depo (konuta ait) → Eklenti ✓
• Kapalı balkon → Eklenti ✓
• Ortak otopark (apartman) → Tartışmalı; mahkeme bağlama göre karar verir
• Çevrilmemiş açık arazi → Genel olarak eklenti sayılmaz

Belirleyici ölçüt, mekânın konuyla fonksiyonel bütünlük içinde olup olmadığı ve konut sahibinin burayı özel alanı olarak kullanıp kullanmadığıdır.

TCK 116/2 işyerleri için geçerlidir; ancak burada önemli bir istisna söz konusudur: “açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler” bu fıkra kapsamı dışındadır. Alışveriş merkezleri, restoranlar, bankalar, kamu binaları gibi herkesin serbestçe girebileceği işyerlerine izinsiz giriş bu madde kapsamında değerlendirilemez.

116/2’nin uygulandığı işyerleri; avukat bürosu, doktor muayenehanesi, özel ofis, depo gibi girişin açık rızaya bağlı olduğu yerlerdir.

İşyeri için öngörülen ceza (6 ay – 1 yıl veya adlî para cezası), konuta girişten (6 ay – 2 yıl) daha düşüktür. Bu fark, konutun özel alanda daha yoğun bir güvenceye kavuşturulmasından kaynaklanır.

Rıza açık (yazılı, sözlü) ya da zımni olabilir. Bir misafiri içeri davet etmek açık rıza; kapı zilini çaldığınızda kapıyı açmanız ise zımni rıza örneğidir. Rızanın verilme biçiminden çok, mağdurun gerçek iradesinin ne yönde olduğu belirleyicidir.

Rızanın kapsamı: “Mutfağa gelebilirsin” demek, faille birlikte tüm evi dolaşmaya rıza anlamına gelmez. Rıza, kapsamını aşan eylemlerde geçerliliğini yitirir.

Rızanın geri alınması: Mağdur, daha önce verdiği rıza ile içeri alan kişiye “lütfen çıkın” dediği hâlde o kişi çıkmak istemezse, bu aşamadan itibaren suç oluşmaya başlar. “Rıza ile girdikten sonra buradan çıkmama” hâli tam olarak bunu ifade eder.

Hile ile alınan rıza: Mağduru yanıltarak (örneğin bakım firmasından geldiğini söyleyerek) elde edilen rıza, geçersizdir ve suçun oluşmasını önlemez.

Aşağıdaki hâllerde eylem hukuka uygun sayılır ve suç oluşmaz:

• Yasal arama kararı: Hâkim kararına ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı ya da kolluk emrine dayanan arama işlemleri. Usulsüz arama ise bu güvenceyi ortadan kaldırır.
• İcra işlemleri: Yasal yetkiye dayanan icra müdürü ya da memurlarının haciz veya teslim işlemleri.
• Yangın, sel, deprem gibi acil durum: Mağduru kurtarmak için konutuna girmek hukuka uygunluk nedeni oluşturur. Ancak bu hakkın, konut sahibinin bilgisi ya da sonraki onayı olmaksızın gereksiz yere uzatılmaması gerekir.
• Zorunluluk hâli (TCK 25/2): Kendisini ya da başkasını ağır bir tehlikeden korumak için gerçekleştirilen girişler, belirli koşullarda hukuka uygun sayılabilir.

Konuta ya da işyerine girmek ya da çıkmamak amacıyla fiziksel güç (cebir) ya da psikolojik baskı (tehdit) kullanılması bu hâli oluşturur. Engel çıkaran kişiyi itip geçmek, kapıyı zorla açmak, “çıkarsan sana zarar veririm” demek tipik örneklerdir.

Cebir ya da tehdidin ayrıca TCK 86 (kasten yaralama) ya da TCK 106 (tehdit) suçunu da oluşturması hâlinde, bu suçlardan ayrıca ceza verilmesi gerekip gerekmediği; hangi suçun daha ağır olduğu ve gerçek içtima ya da fikri içtima ilkeleri çerçevesinde değerlendirme yapılır.

Türk hukukunda “gece vakti” TCK 6/1-e bendinde tanımlanmıştır: güneşin batmasından bir saat sonrası ile güneşin doğmasından bir saat öncesi arasındaki süredir. Bu süre, mevsime göre değişir; sabit bir saat aralığı değildir.

Gece vakti nitelikli hâlinin gerekçesi, karanlık saatlerde gerçekleştirilen ihlallerin mağdurun güvenliğini çok daha yoğun biçimde tehdit etmesi ve psikolojik etkisinin gündüzden fazla olmasıdır.

Uygulamada sıkça sorulan soru: Gece mi başlayıp gündüz mü bitti, yoksa gündüz başlayıp gece mi sürdü? Yargıtay içtihadına göre belirleyici olan, konuta girişin gece vakti gerçekleşip gerçekleşmediğidir; çıkmama eyleminin gece saatlerinde sürmesi ayrıca değerlendirilebilir.

TCK 116/1 ve 116/2 (temel hâller): Şikâyete tabidir. Mağdur, olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. Şikâyetten vazgeçme dava düşürür.

TCK 116/4 (cebir/tehdit veya gece vakti): Şikâyete bağlı değildir. Savcılık re’sen harekete geçer. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı durdurmaz. Uzlaşma da mümkün değildir.

Bu ayrım son derece önemlidir: Mağdur 6 aylık şikâyet süresini kaçırırsa temel hâlde dava açılamaz; ancak olay gece vakti ya da cebir/tehditle gerçekleşmişse bu süre geçse dahi savcılık re’sen harekete geçebilir.

TCK 116/1 ve 116/2 kapsamındaki suçlar uzlaşma kapsamındadır. Savcılık aşamasında uzlaştırmacı atanır; taraflar anlaşırsa dava düşer ve sanığın sicili temiz kalır.

Uzlaşma müzakerelerini bir avukat eşliğinde yürütmek, tazminat miktarı ve koşullar açısından mağdur ya da sanık için en güvenli yoldur.

116/4 hâlinde uzlaşma mümkün değildir. Cebir, tehdit ya da gece vakti koşulunu içeren davalarda uzlaşma prosedürü uygulanmaz.

TCK 116’nın tüm hâllerinde azami ceza 3 yılı aşmadığından (116/4 üst sınır 3 yıl) dava zamanaşımı 8 yıldır. Bu süre suçun işlendiği tarihten başlar. 6 aylık şikâyet süresi ile 8 yıllık zamanaşımı birbirinden bağımsız kavramlardır.

Ayrılık ya da boşanma süreçlerinde eski eşin ya da sevgilinin önceki ortak konuta izinsiz girmesi sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu hâlde şu değerlendirmeler yapılır:

• Kişi fiilen eve taşınmışsa ve diğeri artık orada yaşamıyorsa: Suç oluşur (rıza yoktur).
• Her ikisi hâlâ aynı evde yaşıyorsa: Ortak kullanım istisnası (116/3) değerlendirmeye girer; durum somut olgulara göre belirlenir.
• Boşanma kararı kesinleşmiş ve ev teslim edilmişse: Girişin suç oluşturduğu açıktır.

Bu hâllerde 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma tedbiri de aynı anda talep edilebilir; bu tedbirler ceza davasından bağımsız ve çok daha hızlı biçimde alınabilir.

Ev sahibinin kiracının rızası olmaksızın kiraya verdiği konuta girmesi, TCK 116 kapsamında suç oluşturabilir. Kira sözleşmesi süresince konuta fiilen kiracı hâkim olduğundan, ev sahibinin mülkiyet hakkı sahibi olması rıza almadan girme hakkını vermez.

Kiraya verenin “eşyamı kontrol etmem lazım” ya da “tamirat yapacağım” gibi gerekçelerle önceden haber vermeksizin içeri girmesi, konuta rızasız girme suçunu oluşturabilir. Uygulamada bu hâllerde sanık genellikle “haber vermeden girmem gerekiyordu” savunmasını öne sürer; hâkim somut koşulları değerlendirir.

Yasal yol: Ev sahibi, konuta giriş ihtiyacı duyuyorsa kiracıdan önceden yazılı izin almalıdır; acil tamirat gerektiren durumlarda makul önceden bildirim yükümlülüğü doğar.

Komşunun bahçesine ya da garajına rızasız girmek, araçla ya da nesneyle konutun çevrili alanına taşmak gibi eylemler de TCK 116 kapsamında değerlendirilebilir. Bu tür davalarda eklenti kavramının sınırları belirleyici rol oynar; özellikle açık ya da yarı açık alanların eklenti sayılıp sayılmayacağı somut olayda tartışılır.

Gece vakti gerçekleştirilen konut ihlali çoğunlukla hırsızlık (TCK 141 vd.) ile birlikte işlenir. Bu durumda her iki suçtan ayrı ayrı mı yoksa biri diğerini yutarak mı ceza verileceği meselesi gündeme gelir.

Yargıtay içtihadına göre konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116), konut içinde işlenen hırsızlık suçunun (TCK 142/1-b: konut içinde hırsızlık) unsuru niteliğindedir; ayrı bir suç olarak değerlendirilemez. Hırsızlık suçu konut içinde işlendiğinde, 116. madde bu hırsızlığın içinde “eriyip gider”. Dolayısıyla sanık yalnızca konut içi hırsızlıktan (TCK 142) cezalandırılır.

Buna karşın fail konuta girip hırsızlık amacı taşımaksızın çıkmıyorsa ya da konuta farklı bir amaçla girmişse, TCK 116 bağımsız olarak uygulanır.

TCK 116/1 ve 116/2 kapsamında hükmolunan somut ceza 2 yıl veya altında kalırsa HAGB kararı verilebilir. Koşullar: sanığın kasıtlı suçtan mahkûm olmamış olması, mağdurun zararının giderilmesi ve sanığın HAGB’ı kabul etmesi. 5 yıllık denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer ve sicile işlenmez.

TCK 116/4 kapsamında somut ceza 2 yılı aşarsa HAGB uygulanamaz. Bu hâlin üst sınırı 3 yıl olduğundan ceza çoğunlukla 2 yılın üzerinde belirlenir; HAGB nadiren elde edilebilir bir sonuçtur.

Cezanın ertelenmesi; 2 yıl ve altındaki hapis cezaları için mümkündür. Denetim süresi tamamlanırsa ceza çekilmiş sayılır.

TCK 116/2 (işyerine rızasız giriş) kapsamında mahkeme, hapis yerine adlî para cezasına hükmedebilir; bu hâlde hapis yatılmaz. Adlî para cezasının günlük tutarı (20–100 TL) ve gün sayısı hâkim tarafından sanığın ekonomik durumuna göre ayrı ayrı belirlenir. Ödenmezse hapis cezasına çevrilir.

TCK 116/1 (konuta rızasız giriş) kapsamında ise doğrudan adlî para cezası öngörülmemiştir; ceza hapis cezasıdır. Kısa süreli hapis cezalarının adlî para cezasına dönüştürülmesi ise TCK 50 kapsamında mümkündür.

TCK 116/1 kapsamında konuta rızasız giriş ya da çıkmama hâlinde 6 aydan 2 yıla kadar hapis; TCK 116/2 kapsamında işyerine rızasız giriş hâlinde 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezası; cebir, tehdit ya da gece vakti hâlinde (116/4) ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

TCK 116/1 ve 116/2 kapsamındaki suçlar şikâyete tabidir; mağdur olayı ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. TCK 116/4 (cebir, tehdit veya gece vakti) kapsamındaki suçlar ise şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen harekete geçer.

Hayır. Kira sözleşmesi süresince konuta kiracı hâkimdir; ev sahibinin mülk sahibi olması rıza almaksızın içeri girebileceği anlamına gelmez. Önceden bildirimde bulunmaksızın ve kiracının rızası alınmaksızın içeri giren ev sahibi TCK 116 kapsamında yargılanabilir. Acil tamirat gibi zorunlu hâllerde makul önceden bildirim yükümlülüğü doğar.

Türk hukukunda gece vakti, TCK 6/1-e bendine göre güneşin batmasından bir saat sonrası ile güneşin doğmasından bir saat öncesi arasındaki süredir. Bu süre mevsime göre değişir; örneğin yaz aylarında gece vakti daha geç başlayıp daha erken sona ererken, kış aylarında çok daha uzundur. Sabit bir saat aralığı değildir.

TCK 116/1 ve 116/2 kapsamındaki suçlar uzlaşma kapsamındadır. Savcılık aşamasında uzlaştırmacı atanır; anlaşma sağlanırsa dava düşer. TCK 116/4 kapsamındaki cebir, tehdit ya da gece vakti hâllerinde ise uzlaşma mümkün değildir.

Hayır. TCK 116/4 metninde yalnızca cebir veya tehdit kullanılması ile gece vakti işlenmesi yer almaktadır. “Silahla” ibaresi bu maddede bulunmamaktadır. Bazı hukuk sitelerinde ve AI özetlerinde yer alan “silahla işlenmesi” bilgisi yanlıştır. Silah kullanılması durumu, eylemin diğer unsurlarına bağlı olarak farklı suçları (tehdit, kasten yaralama vb.) ayrıca oluşturabilir.

Konut içinde işlenen hırsızlık suçu (TCK 142/1-b), konut dokunulmazlığını bünyesinde barındırdığından ayrıca TCK 116’dan ceza verilmez. Hırsızlık suçunun daha ağır ceza öngörmesi nedeniyle TCK 116 içtima içinde erir. Sanık yalnızca konut içi hırsızlık suçundan (TCK 142) cezalandırılır.