Nitelikli Hırsızlık Suçu ve Cezası – TCK 142 | 2026

Bu bendin uygulanabilmesi için eşyanın; devlet kurumu, belediye, kamu teşebbüsü ya da ibadete ayrılmış bir yerde bulunması ya da kamu hizmetine tahsis edilmesi zorunludur. Eşyanın kime ait olduğu önem taşımamaktadır; devlet binasındaki özel bir kişinin çantasının çalınması dahi bu bendi oluşturabilir. Kamu kurumu dışındaki bir mekânda kamu hizmetine tahsis edilmiş eşyanın (seyyar sağlık ekipmanı, belediye işaret levhası vb.) çalınması da bu kapsama girmektedir.

Otobüs, metro, tren, dolmuş, feribot gibi kamuya açık ulaşım araçlarının içinde ya da bu araçların gar, durak ve iskele gibi belli varış ve kalkış noktalarında gerçekleştirilen hırsızlık bu bendi oluşturmaktadır. Yargıtay içtihadına göre “ulaşım aracı içinde” koşulu; aracın sefer hâlinde olmasını gerektirmez. Araç duruyorken yolcuların eşyasının çalınması da bu kapsama girebilmektedir.

Deprem, sel, yangın gibi afet ya da felaket sonrasında zararları önlemek ya da hafifletmek amacıyla hazırlanmış eşyanın çalınması bu bendi oluşturmaktadır. Yardım kuruluşlarına ait malzeme, AFAD ekipmanı, afet çadırı ya da erzak stoku bu kapsama girmektedir. Eşyanın gerçekten afet ya da felaketle bağlantılı olduğunun kanıtlanması; bendin uygulanabilmesinin ön koşuludur.

Bu bent; görünürde korumasız görünen ancak toplumsal bir adetle ya da mülkiyetin gösterilmesi amacıyla açıkta bırakılan eşyayı kapsamaktadır. Tarlada bırakılan tarım aletleri, caminin önündeki çeşmenin kovası, köy meydanındaki ekipman bu kapsama girmektedir. Yargıtay; eşyanın gerçekten adet ya da tahsis gereği açıkta bırakıldığının somut olgularla kanıtlanması gerektiğini içtihat etmektedir.

Mağdurun; hastalık, sarhoşluk, bayılma, uyku, ölüm ya da başka bir nedenle malını fiilen koruyamadığı bir durumdan yararlanılarak gerçekleştirilen hırsızlık bu bendi oluşturmaktadır. Failin bu durumu bilerek fırsat gözlemesi zorunludur. Uyuyan kişinin cüzdanının alınması ya da hastanede baygın yatan kişinin yanındaki eşyanın çalınması tipik örneklerdir.

Bu bent; iki ayrı eylemi kapsamaktadır:

Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip almak (kapkaç): Mağdurun elinde ya da üzerinde taşıdığı çanta, cüzdan, telefon gibi eşyayı ani bir hamleyle almak. Bu eylemde kaba kuvvet değil hız ve baskınlık belirleyicidir; zor kullanılması hâlinde eylem yağma (TCK 148) kapsamına geçer.

Özel beceriyle (yankesicilik): Mağdurun farkında olmadığı, ustalık gerektiren bir hareketlikle eşyanın alınması. İnsan kalabalığını fırsat bilerek cüzdan çalmak, cebi uzman elle boşaltmak tipik örneklerdir.

Önemli içtihat: Savunmasız kişiye karşı (b) bendinin uygulanması hâlinde ceza üçte bir oranına kadar artırılmaktadır. Bu ek artırım; yaşlı ya da engelli kişilerin yankesiciliğe kurban gitmesini özellikle ağır yaptırıma bağlamaktadır.

Doğal afet, yangın, kavga, kalabalık protestosu ya da benzeri olayların yarattığı panik ve kargaşa ortamından yararlanılarak yapılan hırsızlık bu bendi oluşturmaktadır. Bu bent (142/1-d) ile karıştırılmamalıdır: 142/1-d afet için hazırlanmış eşyayı çalmayı, 142/2-c ise afet ortamındaki kargaşayı fırsat bilerek herhangi bir eşyayı çalmayı kapsamaktadır.

Taklit anahtar, maymuncuk, şifre kırıcı ya da başka bir aletle kilidi açarak ya da kilitlenmesini engelleyerek gerçekleştirilen hırsızlık bu bent kapsamındadır. “Haksız yere elde bulundurulan” anahtar ifadesi; asıl anahtar sahibinin izni olmaksızın o anahtarı kullanan kişiyi de kapsamaktadır. Yetkili anahtar sahibinin aynı anahtarla farklı bir amaçla kilidi açması; kural olarak bu bendi oluşturmamaktadır.

Bilişim sistemi, yazılım ya da elektronik araç kullanılarak gerçekleştirilen hırsızlık bu bendi oluşturmaktadır. Banka hesabına izinsiz erişerek para aktarmak; akıllı kilit sistemini hackleyerek kapıyı açmak; araç elektroniğini manipüle ederek çalmak tipik örneklerdir. Yargıtay; bu bendin uygulanabilmesi için bilişim sisteminin hırsızlık eyleminin ayrılmaz ve belirleyici unsuru olması gerektiğini içtihat etmektedir. Yalnızca internette planlamak bu bendi oluşturmaz.

Yüzünü kapatarak, kıyafet değiştirerek ya da sahte kimlik takınarak (yetkili teknisyen, polis vb.) gerçekleştirilen hırsızlık bu bendi oluşturmaktadır. “Sahte sıfat”; yalnızca kimlik iddiasını içermekte olup gerçek bir kamu görevlisi yetkisinin kötüye kullanılması bu bent kapsamında değerlendirilmemektedir.

2014 yılında eklenen bu bent; en yaygın uygulamalı nitelikli hırsızlık biçimini kapsamaktadır. İki koşullu yapı söz konusudur:

Birinci seçenek: Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmış olmakla birlikte kilitlenmiş eşyayı çalmak. Alışveriş merkezi, otopark, restoran gibi herkesin erişebildiği alanlarda kilitli dolapta ya da kilitli araç içindeki eşyanın çalınması bu kapsamdadır.

İkinci seçenek: Bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşyayı çalmak. Bina; konut, işyeri, depo gibi yapıları; eklentiler ise garaj, bahçe yapısı, bodrum, teras gibi bağımlı kısımları kapsamaktadır. Bu bent; ev ya da işyeri hırsızlığının büyük bölümünü kapsayan temel kategoridir.

TCK 142/1 kapsamındaki (kamu kurumu, ibadethane, afet eşyası, açıkta bırakılmış) nitelikli hırsızlık için 3–7 yıl hapis; 142/2 kapsamındakilerde (yankesicilik, kilit açma, bilişim, kilitli eşya vb.) 5–10 yıl hapis; enerji hırsızlığında (142/3) 5–12 yıl hapis ve örgütlü enerji hırsızlığında ek adlî para cezası öngörülmektedir.

Hayır. TCK 142 kapsamındaki tüm nitelikli hırsızlık suçları şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturma başlatır. Ayrıca TCK 142/4 uyarınca; hırsızlık amacıyla gerçekleştirilen konut dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme suçları da şikâyet aranmaksızın soruşturulmaktadır. Şikâyetinizden vazgeçmeniz davayı durduramaz.

Evet. Elektrik hattına yetkisiz bağlantı yapmak ya da sayacı manipüle etmek; TCK 142/3 kapsamında sıvı ya da gaz hâlindeki enerji hırsızlığı olarak değerlendirilmekte ve 5 ila 12 yıl hapis cezasına yol açmaktadır. Bu suç bir örgüt faaliyeti kapsamında işlenirse ceza yarı artırılmakta ve ayrıca on bin güne kadar adlî para cezası da uygulanmaktadır.