TCK Madde 125 Hakaret Suçu – 2026
| Hâl | Ceza | Şikâyet / Uzlaşma |
|---|---|---|
| 125/1 – Temel hakaret (somut fiil isnadı veya sövme) | 3 ay – 2 yıl hapis ya da adlî para | Şikâyet zorunlu (6 ay) | Uzlaşma kapalı* |
| 125/2 – Sesli, yazılı veya görüntülü ileti ile hakaret | 3 ay – 2 yıl hapis ya da adlî para | Şikâyet zorunlu (6 ay) | Uzlaşma kapalı |
| 125/3 – Nitelikli hakaret (kamu görevlisi, inanç, kutsal değer) | Alt sınır 1 yıldan az olamaz (üst sınır 2 yıl) | Kamu görevlisi nedeniyle: re’sen | Diğerleri: şikâyet |
| 125/4 – Alenen hakaret artırımı | İlgili fıkra cezası + 1/6 artırım | – |
| 125/5 – Kurul hâlinde kamu görevlileri | Her üyeye ayrı suç; zincirleme hükümleri | Re’sen |
| Gıyapta hakaret koşulu | En az 3 kişiyle ihtilat | – |
| Ön ödeme imkânı | 3 ay alt sınır × günlük miktar; soruşturmada dosya kapanır | – |
| Zamanaşımı | 8 yıl | – |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi | – |
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi; onur, şeref ve saygınlığa yönelik saldırıları iki farklı eylem biçimiyle tanımlamaktadır: somut bir fiil ya da olgu isnat etmek ve sövmek. Sözlü hakaretlerden WhatsApp mesajlarına, sosyal medya paylaşımlarından yüz yüze çatışmalara uzanan geniş bir uygulama alanı bulunan bu madde; kamu görevlisine hakaret, inanç temelli hakaret ve açık alanlarda hakaret hâllerinde cezayı kademeli biçimde artıran bir yapı sunmaktadır.
TCK Madde 125 Kanun Metni (Resmî Metin)
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 125
Hakaret
(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi hâlinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
(3) Hakaret suçunun; a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı, c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi hâlinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
(4) Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.
İki Seçimlik Eylem: “Somut Fiil İsnat Etmek” ile “Sövmek”
| Eylem | Tanım | Örnek | İspat Zorunluluğu |
|---|---|---|---|
| Somut fiil veya olgu isnat etmek | Belirli, doğrulanabilir nitelikte utandırıcı ya da aşağılayıcı bir fiil ya da olgunun isnat edilmesi | “Filanca parayı çaldı”, “hırsız” | Var — isnat edilen olgunun somutluğu gerekli |
| Sövmek | Somut bir olgu içermeyen; aşağılayıcı, küfürlü ya da onur zedeleyici ifade | “Ahmak”, “it”, argo küfürler | Yok — salt ifadenin niteliği yeterli |
Gıyapta Hakaret: Üç Kişiyle İhtilat Koşulu
Hakarete maruz kalan kişinin bulunmadığı ortamda gerçekleştirilen hakaret; ancak fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi hâlinde suç oluşturmaktadır. Bu koşulun amacı; mağdur olmayan kişi huzurunda salt tek kişiye söylenen aşağılayıcı ifadelerin suç kapsamına girmesini önlemektir.
TCK 125/3 – Nitelikli Hakaret: Alt Sınır 1 Yıl
a) Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret
Bu bendin uygulanabilmesi için iki koşulun birlikte sağlanması zorunludur: (1) Mağdurun kamu görevlisi olması. (2) Hakaretin göreviyle bağlantılı olması. Göreviyle bağlantısız olarak kamu görevlisine yapılan hakaret temel hakaret (125/1) kapsamındadır; nitelikli hâl oluşturmaz.
Şikâyet koşulu: Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret; şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturma başlatır. Diğer nitelikli hâller ise şikâyete bağlıdır.
b) İnanç, Düşünce ve Kanaat Nedeniyle Hakaret
Kişinin dini, siyasi, sosyal ya da felsefi inançlarını açıklaması, değiştirmesi, yayması ya da mensup olduğu dinin gereklerini yerine getirmesi nedeniyle kendisine hakaret edilmesi bu bendi oluşturmaktadır. Özellikle din değiştiren, farklı siyasi görüş açıklayan ya da belirli yaşam tercihlerini beyan eden kişilere yapılan hakaret bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.
c) Kutsal Değerlerden Bahisle Hakaret
Kişinin mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlere — peygamberler, kutsal kitaplar, dini semboller — doğrudan ya da dolaylı atıfla hakaret bu bendi oluşturmaktadır. Bu bent; dini değerlere hakaret ile kişiye hakaret arasındaki ilişkiyi somutlaştırmaktadır. Yalnızca dini değerleri küçümsemek; TCK 216/3 kapsamında ayrıca değerlendirilebilmektedir.
TCK 125/4 – Aleniyet Artırımı: +1/6
Hakarenin alenen işlenmesi; cezayı 1/6 oranında artırmaktadır. “Aleniyet”; belirsiz sayıda kişinin duyabileceği ya da görebileceği bir ortamda gerçekleşmeyi ifade etmektedir.
| Ortam | Aleniyet Var mı? |
|---|---|
| Kamuya açık sosyal medya hesabından paylaşım | Evet |
| Kapalı WhatsApp grubunda mesaj (küçük, özel grup) | Tartışmalı — üye sayısı ve grubun niteliğine göre |
| Kalabalık bir ortamda sözlü hakaret | Evet |
| İkili mesajlaşmada hakaret | Hayır — aleniyet yok; ancak 125/2 uygulanır |
İspat Hakkı (TCK 127): Hakarete Karşı Savunma Kalkanı
İspat Hakkı Nedir ve Ne Zaman Uygulanır?
TCK 127; isnat edilen somut fiilin ispat edilmesi hâlinde hakaret suçunun oluşmayacağını öngörmektedir. İspat hakkının kullanılabilmesi için üç koşul birlikte aranmaktadır:
- İsnat edilenin somut bir fiil ya da olgu olması (sövme için ispat hakkı uygulanmaz)
- İsnat edilen fiilin ispatlanmış olması
- İspadın konusunun gerçek bir kamu yararı ya da kişisel korunma gerekliliği kapsamında olması
Dikkat: İspat hakkı her somut fiil isnadında işlemez. İsnat edilen fiilin kamunun bilmesinde gerçek bir yarar bulunmadığı hâllerde, gerçek de olsa hakaret suçu oluşabilmektedir.
Eleştiri ve Hakaret Arasındaki Sınır
Hakaret ile korunan ifade özgürlüğü ve eleştiri hakkı arasındaki sınır; Yargıtay’ın en çok değerlendirme yaptığı meselelerden birini oluşturmaktadır:
| İfade Biçimi | Korumalı mı? | Değerlendirme Ölçütü |
|---|---|---|
| Sert ve olumsuz eleştiri | Büyük olasılıkla evet | Olgusal temel, kamu yararı, orantılılık |
| Kişiyi aşağılayan sövücü ifade | Hayır | İfadenin niteliği belirleyici |
| Siyasetçiye yönelik ağır eleştiri | Genellikle evet | Kamu figürlerine daha geniş hoşgörü eşiği |
| Gerçekten farklı somut fiil isnadı | Hayır | İspat hakkı sağlanamıyorsa hakaret |
| Hiciv ve ironi | Bağlama göre | Sanatsal ya da siyasi bağlam belirleyici |
Emsal Yargıtay Kararları – TCK Madde 125
Yargıtay – Nitelikli Hakarette Üst Sınır 2 Yıldır: “1–4 Yıl” Hatalı
Yargıtay içtihadına göre TCK 125/3 kapsamındaki nitelikli hakaret; yalnızca alt sınırı 1 yıla yükseltmekte; temel suçun üst sınırı olan 2 yılı değiştirmemektedir. Bu nedenle nitelikli hakaretin ceza aralığı 1 ila 2 yıl hapistir; “1–4 yıl” olarak aktarılması hukuk metinlerinde sık rastlanan bir yanılgıdır. Üst sınırı 4 yıl olarak uygulayan kararlar bozulmaktadır.
Yargıtay – Eleştiri ile Hakaret Ayrımı: Olgusal Temel ve Kamu Yararı
Yargıtay; bir ifadenin hakaret mi yoksa korunan eleştiri mi olduğunun belirlenmesinde; ifadenin olgusal temele dayanıp dayanmadığı, kamu yararına katkı sağlayıp sağlamadığı, kişinin onurunu salt aşağılama amacı taşıyıp taşımadığı ve söylendiği bağlam bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Sert, kışkırtıcı ya da rahatsız edici bir ifadenin salt bu niteliği; hakaret suçunu oluşturmamaktadır.
Yargıtay – Kamu Görevlisine Hakarette “Görevinden Dolayı” Koşulunun Tespiti
Yargıtay; TCK 125/3-a’nın uygulanabilmesi için hakaretin kamu görevlisinin göreviyle doğrudan ilişkili olduğunun somut biçimde ortaya konulması gerektiğini içtihat etmektedir. Göreviyle ilgisiz özel bir anlaşmazlık sırasında kamu görevlisine yapılan hakaret; nitelikli hâl oluşturmaz. “Görevinden dolayı” koşulu; hakaretin görevin icrasıyla ya da görevle ilgili bir işlemle bağlantılı olmasını gerektirmektedir.
Yargıtay – Sosyal Medyada Hakaret: Aleniyet ve İhtilat Koşullarının Karşılanması
Yargıtay; kamuya açık sosyal medya hesabından yapılan hakaret içerikli paylaşımların; fiilin belirsiz sayıda kişiye ulaşabilmesi nedeniyle hem gıyapta hakaret için aranan ihtilat koşulunu hem de aleniyet artırımı için aranan aleniyet koşulunu karşıladığını içtihat etmektedir. Kapalı ya da sınırlı sayıda üyeli özel gruplarda yapılan paylaşımlar ise olayın koşullarına göre ayrıca değerlendirilmektedir.
Yargıtay – İspat Hakkı (TCK 127): Gerçek Fiil Her Durumda Hakaret Suçunu Ortadan Kaldırmaz
Yargıtay; TCK 127 kapsamındaki ispat hakkının uygulanabilmesi için; isnat edilen fiilin gerçek olmasının yanı sıra bu isnadın kamunun bilmesinde gerçek bir yarar bulunduğunun ya da kişisel korunma gerekliliğinin somutlaştırılması gerektiğini içtihat etmektedir. Salt merak, zarar verme amacı ya da özel husumet nedeniyle gerçek bir olgunun ifşa edilmesi; ispat hakkını devre dışı bırakmaktadır.
Yargıtay – Kurul Hâlinde Kamu Görevlilerine Hakaret: TCK 43 Zincirleme Uygulaması
Yargıtay; TCK 125/5 uyarınca kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine yapılan tek bir hakaret eyleminin; kurul üyelerinin her birine karşı işlenmiş ayrı suç sayıldığını ve bu durumda zincirleme suç (TCK 43) hükümlerinin uygulanması gerektiğini içtihat etmektedir. Zincirleme uygulamasıyla tek ceza belirlenmekte ve artırım yapılmaktadır; her üye için ayrı ayrı ceza verilmemektedir.
Yargıtay – Sesli ya da Görüntülü İletide Hakaret: 125/2 Uygulaması
Yargıtay; mağdurun doğrudan muhatap alındığı mesaj, e-posta, WhatsApp ya da arama kaydı gibi sesli ve görüntülü iletilerde hakaret içeriğinin bulunması hâlinde; gıyapta hakaret için aranan ihtilat koşulunun aranmaması gerektiğini; 125/2’nin bu hâli ayrıca düzenlediğini içtihat etmektedir. Ancak bu hâlde dahi aleniyet artırımının uygulanabilmesi; iletinin kamuoyuna açık olup olmadığına bağlıdır.
Yargıtay – Sövme ile Somut Fiil İsnadı Arasındaki Sınır: İçerik Belirleyici
Yargıtay; bir ifadenin “sövme” mi yoksa “somut fiil isnadı” mı olduğunun belirlenmesinde; ifadenin doğrulanabilir somut bir içerik taşıyıp taşımadığına bakıldığını içtihat etmektedir. “Hırsız” ifadesi; bağlama göre salt aşağılayıcı sövme ya da somut hırsızlık fiilinin isnadı olarak değerlendirilebilmektedir. Bu nitelendirme; ispat hakkının kullanılıp kullanılamayacağını doğrudan belirlemektedir.
Sık Sorulan Sorular – TCK Madde 125
Hakaret suçunun cezası nedir?
Temel hakaret için 3 ay ila 2 yıl hapis ya da adlî para cezası. Nitelikli hakaret (kamu görevlisi, inanç, kutsal değer) için 1 yıl ila 2 yıl hapis ya da adlî para cezası. Aleniyet artırımı uygulandığında ceza 1/6 oranında yükselmektedir. “Nitelikli hakaret 1–4 yıl” şeklindeki yaygın aktarım kanun metnine uymamaktadır.
Sosyal medyada hakaret suç mudur?
Evet. Sosyal medyada gerçekleştirilen hakaret; kamuya açık paylaşımlar için hem 125/1 ya da 125/2 hem de 125/4 (aleniyet artırımı) kapsamında değerlendirilebilmektedir. Kamuya açık hesaplardan yapılan paylaşım; gıyapta hakaret için gereken ihtilat koşulunu doğrudan karşılamaktadır.
Hakaret davası açmak için şikâyet zorunlu mu?
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (125/3-a); re’sen soruşturulan bir suçtur. Diğer hakaret biçimleri ise şikâyete bağlıdır ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 aylık süre içinde şikâyet edilmesi gerekmektedir. Şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür. 2023 yılından itibaren uzlaştırma yolu kapatılmıştır.
Hakaret Suçu Davalarında Danışmanlık Alın
TCK 125 kapsamındaki davalar; ifadenin hakaret mi eleştiri mi olduğunun belirlenmesi, kamu görevlisi bakımından “görevden dolayı” koşulunun somutlaştırılması, aleniyet ve ihtilat unsurlarının dijital ortamda tespiti, ispat hakkı savunmasının kurulması ve 9. Yargı Paketi uzlaşma kapatması sonrası süreç yönetimi bakımından dikkatli bir hukuki strateji gerektirmektedir. Hem şikâyetçi hem de sanık sıfatıyla yanınızda olalım.