TCK Madde 257 Görevi Kötüye Kullanma – 2026
| Fıkra / Hâl | Ceza | Şikâyet / Uzlaşma |
|---|---|---|
| 257/1 – İcraî davranışla (görevin gereklerine aykırı hareket) | 6 ay – 2 yıl hapis | Re’sen soruşturma | Uzlaşma yok |
| 257/2 – İhmali davranışla (ihmal veya gecikme) | 3 ay – 1 yıl hapis | Re’sen soruşturma | Uzlaşma yok |
| Fail kim olabilir? | Yalnızca kamu görevlisi (TCK 6/1-c kapsamında geniş yorum) | |
| Netice şartı (her iki fıkra için) | Mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat — üçünden biri zorunlu | |
| Kast | Yalnızca kasıtlı işlenebilir; taksir yeterli değil | |
| Subsidiarite (tali suç) | Özel bir suç oluşmuyorsa uygulanır; özel suç varsa 257 değil özel suç uygulanır | |
| Memuriyetten çıkarma etkisi | 1 yıl + hapis mahkûmiyeti → memuriyet sona erer (657 sk. 98/b) | |
| Adlî para cezasına çevirme | 1 yıl ve altı hapis → mahkeme takdiriyle adlî para cezasına çevrilebilir | |
| Zamanaşımı | 8 yıl | |
| Görevli mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi | |
Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesi; kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket ederek ya da görevini ihmal ederek kişileri mağdur etmesini, kamunun zararına yol açmasını ya da kişilere haksız menfaat sağlamasını yaptırıma bağlayan “torba” niteliğinde bir düzenlemedir. Rüşvet, zimmet ya da irtikap gibi özel bir suç oluşmadığı hâllerde başvurulan bu madde; kamu görevlilerinin sahip olduğu yetki ve konumun hukuka aykırı kullanımına karşı genel ve tamamlayıcı bir güvence işlevi görmektedir.
TCK Madde 257 Kanun Metni (Resmî Metin)
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 257
Görevi kötüye kullanma
(1) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) (Mülga: 2/7/2012–6352/105 md.)
Suçun Hukuki Niteliği: Tali (Subsidier) Suç
TCK 257’nin en belirleyici özelliği; subsidiarite (tamlayıcılık) ilkesidir. Kanun metni her iki fıkrada da “kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında” ibaresiyle başlamaktadır. Bu ifade; şu temel kuralı ortaya koymaktadır:
| Durum | Uygulanan Madde | TCK 257 Uygulanır mı? |
|---|---|---|
| Kamu görevlisi rüşvet alıyor | TCK 252 (rüşvet) | Hayır — özel suç var |
| Kamu görevlisi malı zimmetine geçiriyor | TCK 247 (zimmet) | Hayır — özel suç var |
| Kamu görevlisi baskıyla para alıyor | TCK 250 (irtikap) | Hayır — özel suç var |
| Kamu görevlisi usulsüz işlem yapıyor, özel suç yok | TCK 257 (görevi kötüye kullanma) | Evet — tali madde devreye girer |
Suçun Üç Zorunlu Unsuru
1. Fail Unsuru: Kamu Görevlisi
TCK 6/1-(c) gereğince “kamu görevlisi”; kamusal faaliyetin yürütülmesine katılan kişiyi ifade etmektedir. Bu tanım son derece geniştir:
- Devlet memurları (öğretmen, polis, savcı, hâkim vb.)
- Belediye personeli ve yerel yönetim çalışanları
- Kamu iktisadi teşebbüsleri çalışanları
- Bilirkişi, arabulucu ve tanık sıfatıyla görev yapan kişiler
- Geçici görevle atanan ya da yetkilendirilen kişiler
Sıradan bir özel sektör çalışanı bu suçun faili olamaz. Ancak kamu hizmeti kapsamındaki bir görevde geçici olarak yetkilendirilen kişiler de kamu görevlisi sayılabilmektedir.
2. Hareket Unsuru: İcraî mi, İhmali mi?
257/1 – İcraî hareket: Kamu görevlisinin görevinin gerektirdiği kurallara, hizmet yöntemlerine ya da mevzuata aykırı biçimde aktif olarak bir şey yapması. Yapılmaması gereken bir işlemi yapmak, yetkisiz karar vermek ya da yetki aşımında bulunmak tipik örneklerdir.
257/2 – İhmali hareket: Görevin gereklerini yapmakta ihmal etmek ya da geciktirmek. Yapılması gereken işlemi yapmamak ya da zamanında yerine getirmemek bu kapsamdadır. İhmalın bilinçli ve kasıtlı nitelik taşıması zorunludur; dikkatsizlik ya da hataya dayalı ihmal bu fıkrayı oluşturmaz.
3. Netice Unsuru: Üç Seçimlik Sonuçtan Biri Zorunlu
Görev ihlali gerçekleşmiş olsa bile; aşağıdaki üç sonuçtan en az birinin somut olgularla kanıtlanmış olması zorunludur:
Kişilerin mağduriyeti: Belirli bir kişi ya da kişilerin hukuken tanınmış bir haktan yoksun kalması ya da maddi-manevi zarara uğraması. Hak edilen bir belgenin verilmemesi, haksız biçimde yıkılan bir yapı, usulsüz şikâyetle işten uzaklaştırılan bir çalışan bu kapsamdadır.
Kamunun zararı: Devletin ya da diğer kamu tüzel kişilerinin malvarlığında somut bir eksilme meydana gelmesi. Yargıtay; zararın parasal değerinin yaklaşık da olsa belirlenebilir nitelik taşıması gerektiğini içtihat etmektedir. Soyut ya da olası bir zarar yeterli sayılmamaktadır.
Haksız menfaat sağlama: Belirli kişilerin hukuka aykırı biçimde avantaj elde etmesi. Bu menfaatin parasal değer taşıması zorunlu değildir; hukuki, idari ya da sosyal bir ayrıcalık da bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.
257/1 ile 257/2 Arasındaki Kritik Fark
| Kriter | 257/1 – İcraî Görevi Kötüye Kullanma | 257/2 – İhmali Görevi Kötüye Kullanma |
|---|---|---|
| Hareket biçimi | Aktif eylem — görev gereklerine aykırı bir şey yapmak | Pasif eylem — görevi yapmamak ya da geciktirmek |
| Ceza | 6 ay – 2 yıl hapis | 3 ay – 1 yıl hapis |
| Memuriyetten çıkarma riski | Yüksek (2 yıl üst sınır) | Düşük (1 yıl üst sınır = 657/98-b sınırında) |
| Tipik örnek | Yetkisiz ihale kararı, usulsüz izin verme | Başvuruyu süresinde işleme almama, bildirimi geciktirme |
| Kastın niteliği | Sonucu bilerek yapma | Yapmamanın sonucunu bilerek kaçınma |
Kamu Görevlisinin Görevi Kötüye Kullanması ve Memuriyetten Çıkarma
TCK 257’nin kamu görevlisi açısından en ağır idari sonucu; memuriyet ilişkisinin sona ermesidir. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 98/b maddesi gereğince; “memuriyet sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak ya da kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl ya da daha fazla hapis cezasına mahkûm olmak” memuriyet sona erme nedenleri arasındadır.
| Hapis Cezası Miktarı | Memuriyet Etkisi |
|---|---|
| 257/2 kapsamında 1 yıl altı ceza | Memuriyet doğrudan sona ermez; disiplin soruşturması ayrıca açılabilir |
| 1 yıl veya daha fazla hapis (mahkûmiyet kesinleşmişse) | Memuriyet kendiliğinden sona erer (657 sk. 98/b) |
| Ertelenmiş ya da HAGB kararıyla sonuçlanmış ceza | Memuriyet etkisi ayrıca değerlendirilir; duruma göre farklılaşır |
Görevi Kötüye Kullanma Suçunun Unsurları: Beraat Zeminleri
Yargıtay; TCK 257 davalarında beraate en sık yol açan eksik unsurları şöyle belirlemiştir:
| Eksik Unsur | Beraat Gerekçesi | Sıklık |
|---|---|---|
| Netice gerçekleşmemiş | Görev ihlali var ama mağduriyet / zarar / haksız menfaat yok | En yaygın beraat gerekçesi |
| Kast yok | Hata, bilgisizlik ya da taksirle hareket | Yaygın |
| Özel suç oluşuyor | Rüşvet, zimmet gibi özel suç varken 257 uygulanamaz | Nitelendirme hatası |
| Fail kamu görevlisi değil | Özel sektör çalışanı ya da yetkisiz kişi | Orta |
| Görev gereklerine aykırılık yok | Mevzuata uygun hareket; farklı yorum hatası | Orta |
TCK 257/1 ile 257/2 Kapsamındaki Tipik Olaylar
İcraî Kötüye Kullanma (257/1) – Yaygın Örnekler
- Usulsüz ya da sırasız ihale verilmesi
- Hak edilmeyen kadro ya da unvan verilmesi
- Yakınlara usulsüz izin, ruhsat ya da lisans düzenlenmesi
- Yasal dayanağı olmaksızın haciz ya da el koyma işlemi yapılması
- Yetkisiz soruşturma ya da güvenlik işlemi başlatılması
- Kamu malının özel çıkar amacıyla kullanılması
İhmali Kötüye Kullanma (257/2) – Yaygın Örnekler
- Zorunlu bildirimin süresinde yapılmaması
- Hak edilen belge ya da iznin uzun süre verilmemesi
- Acil müdahale gerektiren durumda hareketsiz kalınması
- İnceleme ya da denetim görevinin kasıtlı olarak ihmal edilmesi
- Soruşturma evraklarının dosyalanmaması ya da geciktirilmesi
Emsal Yargıtay Kararları – TCK Madde 257
Yargıtay – Netice Kanıtlanamadan Mahkûmiyet Verilemez: Beraat Kararı
Yargıtay içtihadına göre TCK 257’nin uygulanabilmesi için görev ihlalinin mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat sonucunu somut biçimde doğurduğunun kanıtlanması zorunludur. Görev ihlali gerçekleşmiş olmakla birlikte bu üç neticeden hiçbirinin olgusal temele dayandırılamadığı davalarda mahkûmiyet değil beraat kararı verilmektedir. Soyut ya da spekülatif zarar iddiası bu standarıdı karşılamamaktadır.
Yargıtay – Subsidiarite İlkesi: Özel Suç Varken 257 Uygulanamaz
Yargıtay; TCK 257’nin “kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında” ibaresi gereği, failin eyleminin rüşvet, zimmet, irtikap, ihaleye fesat karıştırma gibi özel bir suçu oluşturduğunun anlaşılması hâlinde; 257 değil ilgili özel maddenin uygulanması gerektiğini kesinlikle içtihat etmektedir. Hem özel suç hem 257’den birlikte mahkûmiyet verilmesi; bu içtihat nedeniyle bozma sebebi oluşturmaktadır.
Yargıtay – 257/2 İhmalî Suçta Kasıt Zorunlu: Dikkatsizlik Yetmez
Yargıtay; TCK 257/2’nin oluşabilmesi için ihmalin bilinçli ve kasıtlı nitelik taşıması gerektiğini içtihat etmektedir. Kamu görevlisinin bilgisizlik, aşırı iş yükü ya da dikkat eksikliği nedeniyle görevini zamanında yerine getirememesi; kasıt unsurunu karşılamamakta ve suçun oluşumunu engellemektedir. Kasıt; failin görevi yapmamayı ya da geciktirmeyi bilinerek tercih ettiğinin olgusal verilerle ortaya konulmasını gerektirmektedir.
Yargıtay – Kamu Görevlisi Tanımının Genişliği: Bilirkişi ve Arabulucu
Yargıtay; TCK 6/1-(c) kapsamındaki “kamu görevlisi” tanımının geniş biçimde yorumlanması gerektiğini içtihat etmektedir. Bilirkişi, noter, arabulucu ve geçici yetkilendirmeyle kamusal faaliyet yürüten kişiler de bu kapsama girmektedir. Kamu görevlisi sıfatı; resmî kadro ya da memur unvanıyla sınırlı tutulmamakta, kamusal faaliyete katılım belirleyici ölçüt olarak kabul edilmektedir.
Yargıtay – Kamu Zararının Somutlaştırılması Zorunluluğu
Yargıtay; TCK 257 kapsamındaki “kamunun zararı” unsurunun; soyut ya da olası bir eksilme değil, gerçekleşmiş ve yaklaşık da olsa değeri belirlenebilen somut bir zarar olduğunun kanıtlanması gerektiğini içtihat etmektedir. Zarar miktarının kesin biçimde hesaplanamamış olması; zararın varlığını ortadan kaldırmamakla birlikte yaklaşık değerin dahi tespit edilemediği hâllerde netice unsuru kanıtlanmamış sayılmaktadır.
Yargıtay – Görevi Kötüye Kullanmada Görevi İhmal ile Ayrımı: 257/1 – 257/2 Sınırı
Yargıtay; icraî (257/1) ile ihmali (257/2) görevi kötüye kullanma arasındaki nitelendirme sınırının; failin aktif bir eylem mi yoksa pasif bir kaçınma mı sergilediğine göre belirlenmesi gerektiğini içtihat etmektedir. Yapmaması gereken bir işlemi yapan fail 257/1; yapması gereken bir işlemi yapmayan ya da geciktiren fail 257/2 kapsamındadır. Bu nitelendirme; ceza aralığını ve memuriyet üzerindeki etkisini doğrudan belirlemektedir.
Yargıtay – Haksız Menfaatin Parasal Olmayan Biçimleri
Yargıtay; TCK 257’deki “haksız menfaat” kavramının yalnızca parasal kazancı değil; hukuki, idari ya da sosyal ayrıcalıkları da kapsadığını içtihat etmektedir. Usulsüz olarak verilen kadro, imtiyazlı muamele, öncelikli sıra ya da resmî belge; parasal değer taşımasa dahi haksız menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir. Menfaatin somut ve belirlenebilir nitelik taşıması zorunludur.
Yargıtay – Memurun Takdir Yetkisi ile Görevi Kötüye Kullanmanın Ayrımı
Yargıtay; kamu görevlisine kanun ya da mevzuatın tanıdığı takdir yetkisi kapsamındaki kararların; sonradan hatalı ya da yerinde görülmemesinin tek başına görevi kötüye kullanma suçunu oluşturmadığını içtihat etmektedir. Takdir yetkisinin kullanımı suç değildir; ancak bu yetkinin hukuka aykırı biçimde, kişisel çıkar ya da diğer hukuka aykırı amaçlarla kullanıldığının kanıtlanması hâlinde 257 oluşmaktadır. Bu ayrım; kamu görevlilerinin hukuka uygun kararları nedeniyle yargılanmasının önündeki temel güvencedir.
Sık Sorulan Sorular – TCK Madde 257
Görevi kötüye kullanma suçunun unsurları nelerdir?
Dört unsur birlikte aranmaktadır: (1) Failin kamu görevlisi olması. (2) Görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi (257/1) ya da görevini ihmal etmesi (257/2). (3) Bu hareket sonucunda kişilerin mağduriyetinin, kamunun zararının ya da haksız menfaatin gerçekleşmesi. (4) Kastın varlığı — taksir yetmez. Bu unsurlardan herhangi birinin eksik olması; beraat sonucunu doğurmaktadır.
Görevi kötüye kullanma suçundan ceza alan memur ne olur?
Mahkûmiyet kesinleştiğinde iki ayrı sonuç doğabilmektedir: (1) Cezai sonuç: 6 aydan 2 yıla (257/1) ya da 3 aydan 1 yıla (257/2) kadar hapis. 1 yıl ve altı hapis; adlî para cezasına çevrilebilir ya da ertelenebilir. (2) İdari sonuç: Kasten işlenen suçtan 1 yıl ve üzeri hapis mahkûmiyetinin kesinleşmesi; 657 sk. 98/b gereğince memuriyetin kendiliğinden sona ermesine yol açmaktadır.
Görevi kötüye kullanma ile görevi ihmal suçu arasındaki fark nedir?
TCK 257/1 (icraî görevi kötüye kullanma); görevlinin yapmaması gereken bir şeyi aktif biçimde yapmasını kapsar (6 ay – 2 yıl hapis). TCK 257/2 (ihmali görevi kötüye kullanma); yapması gereken bir şeyi kasıtlı olarak yapmamayı ya da geciktirmeyi kapsar (3 ay – 1 yıl hapis). Her iki fıkra da aynı üç netice şartını (mağduriyet, kamu zararı, haksız menfaat) gerektirmektedir.
Görevi kötüye kullanmada beraat ne zaman verilir?
Yargıtay içtihadına göre beraat kararının verildiği başlıca hâller: (1) Görev ihlali olmakla birlikte mağduriyet, kamu zararı ve haksız menfaatin hiçbirinin kanıtlanamaması. (2) Failin taksirle hareket ettiğinin anlaşılması (kasıt yok). (3) Eylemin özel bir suç (rüşvet, zimmet vb.) oluşturduğunun belirlenmesi. (4) Failin kamu görevlisi sıfatı taşımadığının tespiti. (5) Hareketin meşru takdir yetkisi kapsamında kaldığının ortaya konulması.
Görevi Kötüye Kullanma Suçunda Danışmanlık Alın
TCK 257 kapsamındaki davalar; subsidiarite ilkesinin somut olaya uygulanması, netice unsurunun ispatı ya da çürütülmesi, kast analizinin titizlikle yapılması, takdir yetkisi kullanımının suçtan ayrıştırılması ve memuriyete idari etkilerin yönetimi bakımından deneyimli bir ceza avukatı gerektirmektedir. Soruşturmanın başından itibaren doğru savunma stratejisi belirlemek; beraat ya da hak kaybı arasındaki farkı oluşturabilmektedir.